Çocuklarımız İçin Okul Seçimi Yaparken Nelere Dikkat Ediyoruz? | Osman Koç @osm_koc

Osman KOÇ
Osman KOÇ

Adapazarı ENKA Lisesi Kütüphane Sorumlusu

Hayatımızdaki en anlamlı varlıklarımız olan çocuklarımız için okul seçimi yaparken hangi kriterlere göre değerlendirme yapıyoruz? Bir kriter var ki bugüne kadar hiç düşünülmemiş ve hiçbir zaman da değerlendirilmemiş. Evet; tek bir kriterle okulun geleceğe bakışını, öğrencisine katacağı değeri, web sayfasına yazdığı vizyon ve misyona ne kadar bağlı kaldığını değerlendirebiliriz.

Çocuğumuz “kaliteli” bir okulda eğitim alsın, istiyoruz. Seçkin bir yaşamı; dünyaya katkısı, ailesine ve sosyal çevresine pozitif etkisi olsun; yaşam boyu öğrensin, yaratıcılığı gelişsin, inisiyatif kullanabilsin, iletişim ve iş birliği becerileri oluşsun ve gelişsin, duygularını ifade edebilsin diye bekliyoruz.

“Kaliteli okul” seçimimizi bazı kriterlere göre yapmaya çalışıyoruz. Okuldaki eğitimci kadrosu, dil edinimi, sportif, kültürel ve sanatsal olanakları, laboratuvar seçenekleri, sosyal kulüp çeşitliliği, okul fiziki yapısı ve ulaşım imkanları en çok araştırdığımız kriterlerden… Bugüne kadar pek de araştırılmayan ama hayati öneme sahip bir okul seçim kriteri de vardır ki o da okulun işlevsel bir kütüphanesinin olması ya da olmamasıdır.

Çocuğumuzu göndereceğimiz okulu seçerken şu soruları sormamız bize, okulun eğitim yaklaşımı ve geleceğe bakışı ile ilgili pek çok ipucu verir.

Okulunuzun işlevsel bir kütüphanesi var mıdır?

Okulun işlevsel kütüphanesinin olması, o eğitim kurumuyla ilgili pek çok sorunun da cevabıdır aslında…

İkinci soru; okul kütüphanesi için ayırdığınız yıllık bütçe ne kadardır?

Okul kütüphanelerinde; basılı ve dijital bilgi kaynaklarına, fiziki alan giderlerine, profesyonel çalışanlarına her yıl ciddi miktarda bir bütçe ayrılması gerekir.

Okul kütüphanesi bir miktar kitabın tutulduğu durağan bir yer; kitap deposu değildir. Sınav gruplarının düzenli etütlerinin yapıldığı bir yer ya da kitaplar kaybolur kuşkusuyla kapısına kilit vurulan oda hiç değildir…

Okul yapısının mabedi, kalbinin attığı yer, buluşma noktası, en seçkin manzaraya sahip mekan, sanatsal estetik ve seçkin bir tasarıma sahip yapı, yazın serin, kışın sıcacık, kıpır kıpır, dinamik, yaşayan mekanlardır okul kütüphaneleri.

Kütüphanesi varsa, işlevsel olması gerekir mi?

TÜİK Verilerine göre ülkemizde 32.158 adet örgün ve yaygın eğitim kurumu kütüphanesi, genel bir deyişle okul kütüphanesi mevcuttur. Bu abartılı TÜİK verisi içerisindeki işlevsel okul kütüphanesi oranı binde bir, yani 30-35 adettir.

32.158 işlevsel okul kütüphanesi (ilk ve orta dereceli okullar) demek bilgiyi tüketen toplumdan üreten topluma geçmek demek. Pasif bilgi tüketicisi toplumdan, aktif, bilgiyi işleyen, üreten gruba, gelişmiş ülke sınıfına transfer olmak demek. Her yıl binlerce patent demek. Yüksek teknoloji üretmek demek. Kişi başı milli gelirin uçması demek. Düşünen, üreten toplum demek. Popüler ve bilimsel yayın sayılarının artması demek. Daha çok okumak, yazmak demek. Düşünmek demek ve denecek binlerce kazanım demek. Keşke…

Şekil 1:

Ülkeler Bazında 1.000.000 Kişiye Düşen Bilimsel Yayın Sayıları

Not: Yukarıdaki grafik artnotlari.com isimli blog sitesinden alınmıştır.

Yukarıdaki grafik birçok farklı biçimde okunabilir. Bu yazı ile ilişkilendirecek olursak; Türkiye’de bilimsel yayın üretimi genellikle lisans eğitiminden sonra, hatta doktora döneminde başlıyor. Çok geç bir dönem. Bilimsel yayın sayılarının artması, aktif bilgi üreticisi konumuna ulaşılması için ilk ve orta dereceli okullarımızdaki müfredatı yeniden yapılandırmak gerekir. Okul akademik dürüstlük politikasının okul kütüphanesini merkez edinerek derslerde uygulanması kaçınılmaz olmalıdır.  Bu hem ahlaki hem de akademik bir zorunluluktur. Kütüphane kullanım kazanımları sayesinde, bilgiyi pasifçe taşıyan öğrenenler değil, onu keşfeden, kullanan ve yeni bilgiyi üreten aktif öğrenenlere dönüşmek mümkündür.

Peki, okul kütüphaneleri neler yapıyor da ülkenin, insanının kaderini değiştirebiliyor? Okulun uzak bir köşesinde atıl bir odadaki tozlu kitaplar insanı nasıl değiştirebilir ki? Okul kütüphanesi, bünyesinde bulunduğu eğitim kurumunu nitelik ve nicelik olarak nasıl zenginleştirir? Kütüphane okul toplumunun öğrenim hayatına nasıl etki eder?

Kütüphaneler okul yapılarının kalbidir, ruhudur, mabedidir, bilginin merkezidir. Derslerde, müfredat dahilinde, giriş seviyesinde işlenen konular, kütüphanede derinleştirilir. Kütüphanesi olmayan okullarda (kütüphane ile kasıt işlevsel bir okul kütüphanesidir) konu derslikte konuşulan kadar öğrenilir, sonraki ders farklı bir konuya geçilir, konu derinlemesine araştırılmaz (40 dk. bunun için yeterli değildir), öğrenilmez, sınav zamanı ezber yapılarak geçer not alınmaya çalışılır. Sınavdan üç gün sonra konu unutulur.

Derslikler ve okul kütüphanesi tam bir uyum içerisinde; derslerde işlenen giriş seviyesindeki konuların derinleştirilir, bazen de öğrenci ilgi ve yeteneklerine göre bu konular bilimsel çalışmalara dönüştürülür. Derslikler kütüphanesiz, kütüphane de dersliksiz eksiktir, yarımdır. Kütüphanesi olmayan okul, sınavlara hazırlık dershanesi gibidir. Ezberlersin, sınavda kullanırsın ve unutursun.

Okul kütüphaneleri öğrenmenin pekiştirildiği, kalıcı hale getirildiği, bilginin üretildiği, bilgi üretme yöntemlerinin öğretildiği mekanlardır. Kütüphane çalışanı, alan profesyoneli olarak öğrenenlerdeki tüm sosyal ve akademik becerilerin edinilmesinde tamamlayıcı bir role sahiptir.

Akademik becerilerden devam edelim…

Akademik beceri, tüm okul sinerjisinin lise ya da üniversite sınavı odağa alınarak harcanması, çoktan seçmeli dört ya da beş seçenek arasından doğru olanı bulma becerisi hiç değildir. Modern eğitim felsefesinde test çözmek yoktur. Düşünmek vardır, hayal etmek vardır, sorun alanlarını keşfetmek, çözüm önerisi sunmak, duygularını hissetmek ve ifade etmek vardır.

Bir okul kütüphanesi bilginin üretilmesine nasıl katkıda bulunur?

“Eğer daha uzağı görebiliyorsam bu, benden önceki devlerin omuzlarında durduğum içindir.” A.Newton.

Eğitim sistemimiz öğrencilerin bilgiyi sadece taşımasını yeterli bulur! Nasıl mı? Öğrenciye ödev verilir, öğrenci dijital ve basılı kaynaklardan taramasını yapar, ilgili bilgiyi kopyalar, üzerine adını yazar dijital ya da fiziksel olarak öğretmenine teslim eder. Klasik ödev sürecindeki öğrenci kazanımı yok denecek kadar azdır. Bazen de zaman kaybından başka bir şey değildir.

Öğrenciye verilen ödev, araştırma ya da projenin bir kazanıma dönüşmesi için öğrencinin yalnızca bilgiyi taşıması değil onu üretmesi de gerekir. Var olan bilgi zaten vardır. “Okul Akademik Dürüstlük Politikası” gereği, var olan bilgi, sahibini belirtmek şartıyla kullanılabilir ama bir şartla… Öğrenci bilgi kaynaklarından ulaştığı bilgiyi yorumlayarak kendi yorumunu da çalışmasına eklemelidir. Öğrenci yorumu, referansı gösterilmiş yeni bir bilgi olarak özel bir kazanımdır. İşte tam da bu noktada yeni bilgi üretilmiş oluyor. Öğrenci, var olan bilgiyi referans olarak göstererek; bilimsel bir gerçekten yola çıkarak kendi bilimsel gerçeğini oluşturabiliyor. Aksi okul akademik dürüstlük politikalarına aykırıdır, yaptırımı vardır.

Tüm bilgi üretme, işleme, sunma becerilerinin odağında okul kütüphanesi vardır. Öğrenmenin kalıcı hale gelmesi, derinleştirilmesi, okul akademik birimleri ve kütüphanesinin iş birliği sayesinde gerçekleşir.

Bu yüzyılda bilgiye ulaşmak temel bir insan hakkıdır. Ulaşılan ya da maruz kalınan bilgi bombardımanından işimize yarayacakları seçme; doğru bilgiye ulaşma ciddi bir bilgi okuryazarlığı ile mümkün olabilir. Bilgi okuryazarlığının da merkezi kütüphanelerdir. Öğrenci doğru bilgiye nasıl ulaşacak, onu diğer alanlara nasıl transfer edecek, bilgiyi nasıl işleyecek, zihninde nasıl bir değişim sağlanacak gibi konular da direkt kütüphaneleri ve barındırdığı içerikleri ilgilendirmektedir.

Okul seçimi, çocuklarımızın sosyal ve akademik olarak geleceğe hazırlanmasında çok özel bir öneme sahiptir. Klasik okul seçim kriterlerinin yanında, hatta temel bir kriter olarak; “Okulunuzun işlevsel bir kütüphanesi var mıdır? Okul kütüphaneniz için ayırdığınız yıllık bütçe ne kadardır?” soruları aradığınız okulu bulmanız için yeterli olacaktır.

Sonraki Yazı: Bir kütüphane okul iklimini nasıl değiştirir?

Osman KOÇ

Osman KOÇ

İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümünden 1998 yılında mezun oldu. Sırasıyla, İstanbul Bilgi Üniversitesi, Borusan Müzik Kütüphanesi, Darüşşafaka Eğitim Kurumları Kütüphanesi ve Adapazarı ENKA Okulları Kütüphanelerinin kurulması görevlerinde bulundu. Üniversite ve okul kütüphanesi deneyimleri arasındadır. Öğrenenlerin IB (The International Baccalaureate), MYP (Middle Years Programme) ve PYP (Primary Years Programme) araştırma becerileri eğitimlerinin yapılandırılması alanında çalışmalar yapmakta ve sürdürmektedir. Yaşam boyu öğrenme; bilgi okuryazarlığı, akademik dürüstlük konularında sunumlar yapmakta ve bu konuların ilk, orta ve lise eğitimi seviyelerinde Türkiye’de yapılandırılması çalışmalarına katılmaktadır.

Halen çalışmakta olduğu Adapazarı ENKA Lisesinde “Proje Tabanlı Öğrenim” programının yapılandırılması; akademik metin yazma ve bilimsel proje hazırlama çalışmalarını organize etmektedir. Toplumumuzdaki okuma alışkanlığının ve kültürünün geliştirilmesi, ihtiyacı olan kurumlara kütüphane kurulması gibi topluma hizmet çalışmalarını organize etmekte ve aktif olarak katılmaktadır. Kütüphane deneyimleri sırasındaki birikimlerini derleyerek çocuk kitapları yazmaya başlamıştır. Yayımlanmış üç, yayımlanmayı bekleyen iki çocuk kitabı; Bilgi Benim İşim Dizisi serisi olarak okurla buluşmuştur. Kitapların odağı sorgulama, kitap ve kütüphanedir.

Adapazarı ENKA Lisesi Kütüphane Sorumlusu

Hakkında: Osman KOÇ

Osman KOÇ
İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümünden 1998 yılında mezun oldu. Sırasıyla, İstanbul Bilgi Üniversitesi, Borusan Müzik Kütüphanesi, Darüşşafaka Eğitim Kurumları Kütüphanesi ve Adapazarı ENKA Okulları Kütüphanelerinin kurulması görevlerinde bulundu. Üniversite ve okul kütüphanesi deneyimleri arasındadır. Öğrenenlerin IB (The International Baccalaureate), MYP (Middle Years Programme) ve PYP (Primary Years Programme) araştırma becerileri eğitimlerinin yapılandırılması alanında çalışmalar yapmakta ve sürdürmektedir. Yaşam boyu öğrenme; bilgi okuryazarlığı, akademik dürüstlük konularında sunumlar yapmakta ve bu konuların ilk, orta ve lise eğitimi seviyelerinde Türkiye’de yapılandırılması çalışmalarına katılmaktadır. Halen çalışmakta olduğu Adapazarı ENKA Lisesinde “Proje Tabanlı Öğrenim” programının yapılandırılması; akademik metin yazma ve bilimsel proje hazırlama çalışmalarını organize etmektedir. Toplumumuzdaki okuma alışkanlığının ve kültürünün geliştirilmesi, ihtiyacı olan kurumlara kütüphane kurulması gibi topluma hizmet çalışmalarını organize etmekte ve aktif olarak katılmaktadır. Kütüphane deneyimleri sırasındaki birikimlerini derleyerek çocuk kitapları yazmaya başlamıştır. Yayımlanmış üç, yayımlanmayı bekleyen iki çocuk kitabı; Bilgi Benim İşim Dizisi serisi olarak okurla buluşmuştur. Kitapların odağı sorgulama, kitap ve kütüphanedir. Adapazarı ENKA Lisesi Kütüphane Sorumlusu

İlginizi Çekebilecek Haberler

Hakikat ve Kütüphaneler/Kütüphanecilik*

Prof.Dr.Bülent YILMAZ Hacettepe Üniversitesi BBY Bölümü Öğretim Üyesi *Bu yazı 58. Kütüphane Haftası kapsamında 29 …

Bibliyometri Olimpiyatları: Ah Keşke!

Cem ÖZEL Kullanıcı Hizmetleri Müdürü/Sabancı Üniversitesi Bilgi Merkezi Yazımızın başlığındaki “keşke” kelimesi meramımızı anlatmak için …

Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Satır İçi Geri Bildirimler
Tüm yorumları görüntüleyin
0
Düşüncelerinizi yorum olarak eklemek ister misiniz?x
()
x