Mart’\u0131n son pazartesi ile ba\u015flayan hafta, k\u00fct\u00fcphane haftas\u0131. Bu y\u0131l 48. y\u0131l\u0131. K\u00fct\u00fcphane deyince akla ilk gelen isim ise T\u00fcrkiye’ye k\u00fct\u00fcphanecili\u011fi ilk getirenlerden biri Prof. Dr. Jale Baysal. Baysal Kad\u0131n Eserleri K\u00fct\u00fcphanesi’ni kurdu. Tarih Vakf\u0131 ve \u00c7a\u011fda\u015f Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi’nin olu\u015fumunda sorumluluk ald\u0131; k\u00fct\u00fcphanecilik \u00fczerine say\u0131s\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131.En \u00f6nemlisi de i\u015fini ger\u00e7ekten severek yapt\u0131.2009’da, 84 ya\u015f\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011finde kitaplar\u0131 hala onunlayd\u0131.Baysal’\u0131n, 2000’de yapt\u0131\u011f\u0131\u00a0 ‘I\u0307stanbul \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi K\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde 25 y\u0131l” ba\u015fl\u0131kl\u0131 konu\u015fmas\u0131n\u0131 yay\u0131ml\u0131yoruz.
\n—
\nK\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc 35’inci y\u0131l\u0131n\u0131 yas\u0327\u0131yor. Genis\u0327 bir \u00f6g\u0306retim eleman\u0131 kadrosu var, yeterli bir mekan\u0131 var, zengin ara\u00e7 ve gereci var, bilgisayarlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde sag\u0306l\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde oturabilmek i\u00e7in \u00f6zel iskemleleri bile var.<\/p>\n
Bu noktaya nerelerden ulas\u0327t\u0131g\u0306\u0131m\u0131z\u0131 an\u0131msatacak bir konus\u0327ma yapacag\u0306\u0131m. 1968’de doktoram\u0131 verdim, 1993’de emekli oldum, b\u00f6ylece b\u00f6l\u00fcmde 25 y\u0131l\u0131m var.<\/p>\n
K\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, T\u00fcrkiye’nin en se\u00e7kin ayd\u0131nlanmac\u0131s\u0131 Profes\u00f6r Doktor Macit G\u00f6kberk’e bor\u00e7luyuz. Fak\u00fclte Kurulu’na b\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6neri g\u00f6t\u00fcren de, kurucu olarak \u00fcnl\u00fc Alman k\u00fct\u00fcphanecisi Profes\u00f6r Doktor Rudolf Juchhoff’la anlas\u0327an da o olmus\u0327tur.<\/p>\n
K\u00fct\u00fcphanecilik “B\u00f6l\u00fcm” olarak \u00f6nerilmis\u0327, fak\u00fcltenin geleneg\u0306ine uygun olarak “K\u00fcrs\u00fc” diye adland\u0131r\u0131lm\u0131s\u0327t\u0131. Juchhoff ilk \u00f6g\u0306rencilerini 1964-1965 ders y\u0131l\u0131nda kabul etti. T\u00fcrkiye’ye geldig\u0306i s\u0131rada 70 yas\u0327\u0131n\u0131 as\u0327m\u0131s\u0327 ancak ; enerjisinden ve zihin g\u00fcc\u00fcnden hi\u00e7 kaybetmemis\u0327ti.<\/p>\n
Yarg\u0131lar\u0131nda sag\u0306lam, kesin, disiplinli, bunlarla beraber \u00e7ok nazik, insan k\u0131ymeti bilir, k\u0131sacas\u0131 eski Almanya’dan kalm\u0131s\u0327 ger\u00e7ek eski bir s\u0327\u00f6valye gibiydi. Ondan fak\u00fclteye kalan en deg\u0306erli miras, k\u00fct\u00fcphanecilik konusuna sayg\u0131 ve inan\u00e7 olmus\u0327tur.<\/p>\n
Juchhoff, dog\u0306al olarak Almanca konus\u0327uyordu. Kendisine asistan olarak o y\u0131l Alman Dili ve Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nden mezun olan Meral Alpay verildi. Alpay, \u00e7evirmenlig\u0306i \u00fcstlendi. 1968’de Juchhoff art\u0131k \u00fclkesine d\u00f6nmek istiyordu.<\/p>\n
Fak\u00fclte, aslen Bel\u00e7ikal\u0131 eski bir felsefe profes\u00f6r\u00fc olan ve o s\u0131rada G\u00fcney Afrika’da k\u00fct\u00fcphanecilik b\u00f6l\u00fcm\u00fc bas\u0327kanl\u0131g\u0306\u0131 yapan Vleeshauer ile anlas\u0327t\u0131. Vleeshauer, I\u0307stanbul’a kadar geldi fakat T\u00fcrkiye, \u0131rk ayr\u0131m\u0131 g\u00fcden \u00fclkeler tebaas\u0131na \u00e7al\u0131s\u0327ma izni vermedig\u0306i i\u00e7in Vleeshauer’den yararlanma olanag\u0306\u0131 bulamad\u0131. Bunun \u00fczerine Juchhoff, hi\u00e7 deg\u0306ilse ilk \u00f6g\u0306rencilerini mezun edebilmek i\u00e7in bir y\u0131l daha T\u00fcrkiye’de kalma karar\u0131 verdi.<\/p>\n
Juchhoff, Fak\u00fclteyle yapt\u0131g\u0306\u0131 anlas\u0327mada o s\u0131rada kurulus\u0327 as\u0327amas\u0131nda bulunan Genel Kitapl\u0131kla da ilgilenmeyi \u00fcstlenmis\u0327ti. Ben o s\u0131rada Genel Kitapl\u0131k m\u00fcd\u00fcr\u00fcyd\u00fcm. Kendisiyle yak\u0131ndan tan\u0131s\u0327ma olanag\u0306\u0131m vard\u0131. Bir s\u00fcre sonra Juchhoff, b\u00f6l\u00fcm\u00fcn yeni kuruldug\u0306unu, \u00f6g\u0306retim eleman\u0131na ihtiya\u00e7 olacag\u0306\u0131n\u0131, bir doktora tezi yazmay\u0131 d\u00fcs\u0327\u00fcn\u00fcp d\u00fcs\u0327\u00fcnmedig\u0306imi sordu.<\/p>\n
Ben T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc mezunuyum. Mezun olur olmaz giris\u0327 s\u0131navlar\u0131m\u0131 vermis\u0327, doktora kayd\u0131m\u0131 yapt\u0131rm\u0131s\u0327t\u0131m. T\u00fcrk k\u00fc\u00e7\u00fck hikayecilig\u0306i konusunda bir tez yazmay\u0131 planlam\u0131s\u0327 fakat hemen evlendig\u0306im ve \u00e7ocuk sahibi oldug\u0306um i\u00e7in doktoray\u0131 y\u00fcr\u00fctememis\u0327tim.<\/p>\n
Fak\u00fclte kalemine inip, k\u00fct\u00fcphanecilikte doktora yapacag\u0306\u0131m\u0131, giris\u0327 s\u0131navlar\u0131na girmek istedig\u0306imi bildirdim. “Sizin doktora kayd\u0131n\u0131z silinmemis\u0327tir, yeniden s\u0131nav gerekmez” denildi. Kayd\u0131m tam 15 y\u0131l beni beklemis\u0327ti.<\/p>\n
M\u00fcteferrika’dan yani ilk bas\u0131mevimizin kurulus\u0327undan (1729), birinci Mes\u0327rutiyete (1876) kadar Osmanl\u0131 T\u00fcrklerinin bast\u0131klar\u0131 eserler konusunu se\u00e7tim: Ne bast\u0131lar ve bu kitaplar Birinci Mes\u0327rutiyet’i etkiledi mi? sorusuna cevap bulma umudundayd\u0131m.<\/p>\n
Ne bas\u0131ld\u0131g\u0306\u0131 toplu olarak bilinemiyordu. \u00c7es\u0327itli k\u00fct\u00fcphanelerin \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 eski harfli eserler kataloglar\u0131 vard\u0131, Zenker’in Hammer’in bildikleri vard\u0131. B\u00f6ylece 47.275 bibliyografik tan\u0131m\u0131 tek tek g\u00f6zden ge\u00e7irmek zorunda kald\u0131m ve ilgilendig\u0306im d\u00f6nem i\u00e7in 3.066 kitap belirledim.
\nB\u0131rakmas\u0131n\u0131 merak\u0131 engelledi<\/p>\n
\u00c7al\u0131s\u0327ma kos\u0327ullar\u0131m yine \u00e7ok elveris\u0327li deg\u0306ildi. B\u00fct\u00fcn g\u00fcn k\u00fct\u00fcphanedeydim. Saat bes\u0327ten sonra evimle ilgilenmem gerekiyordu. Tezimle ancak aks\u0327am yemeg\u0306inden sonra ilgilenebiliyordum.<\/p>\n
Zaman zaman bunald\u0131g\u0306\u0131m, “b\u0131rakacag\u0306\u0131m” dedig\u0306im olurdu. Ancak samimiyetle merak ediyordum: “Ne bast\u0131lar, bas\u0131lan kitaplar Mes\u0327rutiyet olgusunu etkilediler mi?” B\u00f6ylece bes\u0327 on g\u00fcn sonra kendimi yeniden masa bas\u0327\u0131nda buluyordum. Bazen panellerde “Kad\u0131nlar\u0131n da bilme, bilim yapma merak\u0131 vard\u0131r” denildig\u0306inde kendi hikayemi hat\u0131rlar\u0131m.<\/p>\n
Baz\u0131 kitaplar\u0131 g\u00f6rmem de gerekiyordu. Yaln\u0131z adlar\u0131ndan konular\u0131n\u0131 anlayam\u0131yordum. Kendi bas\u0327\u0131na Milli K\u00fct\u00fcphane’mizden daha \u00e7ok eski harfli T\u00fcrk\u00e7e kitap toplam\u0131s\u0327 olan bankac\u0131 Seyfettin \u00d6zege, kitaplar\u0131n\u0131 Erzurum Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi’ne bag\u0306\u0131s\u0327lam\u0131s\u0327t\u0131. Bu y\u00fczden Erzurum’a kadar gitmem gerekti.<\/p>\n
Sonunda tez bitti. K\u0131smen bas\u0131labildi. \u00c7\u0131kt\u0131g\u0306\u0131nda 12.5 Liraya sat\u0131l\u0131yordu, bug\u00fcn kitap m\u00fczayedelerinde dolarla al\u0131c\u0131 buluyormus\u0327.<\/p>\n
1968 yaz\u0131 bas\u0327\u0131nda hem Meral Alpay hem de ben doktor unvan\u0131n\u0131 ald\u0131k. 1968 yaz\u0131nda Profes\u00f6r Juchhoff’u kaybettik. En b\u00fcy\u00fck bir sayg\u0131yla “dinince dinlensin” diyorum. Ondan Edebiyat Fak\u00fcltesi’ne kalan en deg\u0306erli miras da hi\u00e7 deg\u0306ilse baz\u0131 \u00e7evrelerde g\u00f6r\u00fclen, k\u00fct\u00fcphanecilik konusuna kars\u0327\u0131 sayg\u0131 ve inan\u00e7 olmus\u0327tur.<\/p>\n
Yine 1968’de UNESCO T\u00fcrkiye’ye dok\u00fcmantasyon ve bilimsel enformasyon alanlar\u0131nda eleman yetis\u0327tirmek \u00fczere d\u00f6rt burs verdi. Bu burslardan birisini kazand\u0131m ve ayn\u0131 y\u0131l\u0131n kas\u0131m ay\u0131nda Frankfurt’a gittim.<\/p>\n
Orada bir Dok\u00fcmantasyon Enstit\u00fcs\u00fcnde her ay bir hafta teorik dersler al\u0131yor, kalan \u00fc\u00e7 haftada Almanya’n\u0131n \u00e7es\u0327itli illerindeki dok\u00fcmantasyon merkezlerine uygulamalar\u0131 g\u00f6rmeye g\u00f6nderiliyordum. Berlin, Hamburg, M\u00fcnchen, D\u00fcsseldorf, K\u00f6ln, Bochum, Julich. Belki hat\u0131rlamad\u0131klar\u0131m da olmus\u0327tur.<\/p>\n
Bu s\u0131rada K\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Bas\u0327kanl\u0131g\u0306\u0131 vekillig\u0306ini 1968 Eyl\u00fcl-Aral\u0131k aylar\u0131 aras\u0131nda tarih profes\u00f6r\u00fc Fikret Is\u0327\u0131ltan, 1968 Aral\u0131k, 1974 Nisan aylar\u0131 i\u00e7inde de Prof. Dr. Faruk Timurtas\u0327 \u00fcstlenmis\u0327lerdir. 1968-1969 ders y\u0131l\u0131nda, daha \u00f6nceden \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131g\u0306\u0131 i\u00e7in K\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc’ne yine \u00f6g\u0306renci kaydedilmis\u0327ti ama art\u0131k Jucchoff yoktu.<\/p>\n
Faruk Timurtas\u0327 \u00f6g\u0306retim \u00fcyesi a\u00e7\u0131g\u0306\u0131n\u0131 gidermek \u00fczere Prof. Dr. S\u00fcheyl \u00dcnver’i, tarih\u00e7i Do\u00e7. Dr. Muammer \u00d6zergin’i, T\u00fcrkoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nden Prof. Dr. Ali Alparslan’\u0131 ders vermek \u00fczere K\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc’ne davet etti. Bu y\u0131l \u00e7ok zor bir y\u0131ld\u0131, k\u00fct\u00fcphaneci olarak yaln\u0131z Meral Alpay vard\u0131.
\nKaratahtada bilgisayar dersi<\/p>\n
1969’da yurda d\u00f6nd\u00fcm. Okutman m\u0131yd\u0131, \u00f6g\u0306retim g\u00f6revlisi miydi, bir kadro bulundu ve b\u00f6l\u00fcmde dok\u00fcmantasyon ve T\u00fcrk yay\u0131n hayat\u0131 dersleri vermeye bas\u0327lad\u0131m. Bir yandan da \u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6nce Prof. Juchhoff’la kararlas\u0327t\u0131rd\u0131g\u0306\u0131m\u0131z “Resmi daire k\u00fct\u00fcphaneleri ve dok\u00fcmantasyon merkezleri” konulu do\u00e7entlik \u00e7al\u0131s\u0327mama bas\u0327lad\u0131m.<\/p>\n
1972’de ben, 1973’de de Meral Alpay’la gerekli s\u0131navlardan ge\u00e7erek do\u00e7ent \u00fcnvan\u0131n\u0131 ald\u0131k. Buna kars\u0327\u0131n Edebiyat Fak\u00fcltesi’ndeki baz\u0131 \u00e7evreler, b\u00f6l\u00fcm\u00fcn kapat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in giris\u0327imlerde bulunuyorlard\u0131.<\/p>\n
Juchhoff’u iyi anlam\u0131s\u0327 olanlar\u0131n gayreti sonu\u00e7 verdi, 1974 Nisan ay\u0131nda bir do\u00e7entlik kadrosuna atanarak B\u00f6l\u00fcm Bas\u0327kanl\u0131g\u0306\u0131’na getirildim, kapat\u0131lma tehlikesi ortadan kalkt\u0131.<\/p>\n
Yine iki kis\u0327iydik : Meral Alpay ve ben. I\u0307lk asistan\u0131m\u0131z Aysel Yontar oldu. O s\u0131rada k\u00fct\u00fcphaneci olarak \u00e7al\u0131s\u0327t\u0131g\u0306\u0131 Bog\u0306azi\u00e7i K\u00fct\u00fcphanesi’ne kendisini davet etmek i\u00e7in en az iki kere gitmis\u0327imdir.<\/p>\n
Sonraki y\u0131llarda Hasan Keserog\u0306lu, T\u00fbba \u00c7avdar, Og\u0306uz I\u0307\u00e7imsoy, Meral K\u0131rkal\u0131, Aynur Dursun, Mesut Yalva\u00e7, Neslihan Uraz, I\u0307smail Er\u00fcnsal bize kat\u0131ld\u0131lar. Fatih Erdog\u0306an, yay\u0131nc\u0131l\u0131k is\u0327inin yan\u0131 s\u0131ra b\u00f6l\u00fcm\u00fcn baz\u0131 derslerini \u00fcstlendi. Yard\u0131mc\u0131 \u00f6g\u0306retim elemanlar\u0131m\u0131z da oldu. Behire Abac\u0131og\u0306lu, S\u00f6nmez Taner ve uzun s\u00fcreli olarak Erol Pakin. Pakin, T\u00fcrkiye’de “s\u0131n\u0131flama” konusundaki uzmanlar\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nde gelenlerinden biri olmus\u0327tur.<\/p>\n
\u00d6zel olarak I\u0307smail Er\u00fcnsal’\u0131 anmak isterim: \u00c7ok olumlu bir kis\u0327ilik, ger\u00e7ek bir bilim adam\u0131 kalitesi ve ger\u00e7ek bir “Hoca.” Bu arada Juchhoff’un sag\u0306l\u0131g\u0306\u0131nda Leman S\u0327enalp’in de b\u00f6l\u00fcme \u00e7ok emeg\u0306i ge\u00e7tig\u0306ini anmadan ge\u00e7mek istemem.<\/p>\n
Almanya’dan d\u00f6n\u00fcs\u0327te hemen bir “K\u00fct\u00fcphanede Bilgisayar” konferans\u0131 verdim. Bir de yaz\u0131 yay\u0131nlad\u0131m. Bu yeni arac\u0131n k\u00fct\u00fcphaneleri nas\u0131l etkileyeceg\u0306i a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ama Almanya’da bile hala kullan\u0131lacak m\u0131, kullan\u0131lmayacak m\u0131 tart\u0131s\u0327malar\u0131 s\u00fcrmekteydi.<\/p>\n
Yaz\u0131 makinesinin ilk icad edildig\u0306i y\u0131llarda da “k\u00fct\u00fcphanede kullan\u0131labilir mi, kullan\u0131lamaz m\u0131?” tart\u0131s\u0327malar\u0131 olmus\u0327tu. 1885’de Amerika Birles\u0327ik Devletleri’nde Like Georg’da bu konuda keskin tart\u0131s\u0327malar yas\u0327anm\u0131s\u0327t\u0131.<\/p>\n
1975’den bas\u0327layarak, b\u00f6l\u00fcmde bilgisayar dersleri verdirmenin yolunu arad\u0131m. Bes\u0327 y\u0131ll\u0131k bir ug\u0306ras\u0327tan sonra, I\u0307stanbul \u00dcniversitesi Haydar Furga\u00e7 Elektronik Bilgi I\u0307s\u0327lem Merkezinden sag\u0306lad\u0131g\u0306\u0131m\u0131z elemanlarla 1979’da b\u00f6l\u00fcmde bilgisayar dersleri bas\u0327lad\u0131.<\/p>\n
Ders veren uzmanlar\u0131n, k\u00fct\u00fcphanede bilgisayar kullan\u0131m\u0131 konusunda bilgileri yoktu. Bilgisayar\u0131m\u0131z da yoktu, dersler karatahtada veriliyordu. Bu konuda is\u0327i bilen ilk ger\u00e7ek hocam\u0131z Meral K\u0131rkal\u0131 olmus\u0327tur. Amerika’daki iki y\u0131ll\u0131k bir k\u00fct\u00fcphanecilik \u00e7al\u0131s\u0327mas\u0131ndan geliyordu. Ayr\u0131ca k\u0131z\u0131m\u0131n es\u0327i de bize bir bilgisayar armag\u0306an etme nezaketini g\u00f6stermis\u0327 bulunuyordu.
\nBilgisayar k\u00fct\u00fcphaneye onun sayesinde girdi<\/p>\n
1984’te T\u00fcrkiye’de ilk olarak bir “K\u00fct\u00fcphanede Bilgisayar” sempozyumu d\u00fczenledik. Bir Amerikal\u0131 ve bir Alman bilgisayarc\u0131 da sempozyuma kat\u0131ld\u0131lar. Orta Dog\u0306u Teknik \u00dcniversitesi’nden, Hacettepe’den, \u00c7ukurova’dan bilgisayar kullanan b\u00fct\u00fcn merkezlerden kat\u0131l\u0131mc\u0131larla \u00e7ok etkili bir toplant\u0131yd\u0131, \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrd\u00fc. Bir de sonu\u00e7 raporu yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n
Bilgisayar yan\u0131nda gen\u00e7lerimizin I\u0307ngilizce dil bilgilerini gelis\u0327tirmeleri de bana s\u0327art g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Yabanc\u0131 diller okulundan sag\u0306lad\u0131g\u0306\u0131m\u0131z hocalarla bu dersler de bas\u0327lat\u0131ld\u0131 ve 1984 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. Bundan sonras\u0131n\u0131 Neslihan Uraz \u00fcstlendi. Haftada birka\u00e7 saatle I\u0307ngilizce \u00f6g\u0306renilemeyeceg\u0306ini biliyordum. Dileg\u0306im bu konuda kendi kendilerine \u00e7aba g\u00f6sterecek olanlara bir hoca desteg\u0306i sag\u0306lamakt\u0131. 1984 y\u0131l\u0131nda b\u00f6l\u00fcm dergimizi de yay\u0131nlamaya bas\u0327lad\u0131k.<\/p>\n
1982’de ars\u0327iv konusunda d\u00fczenledig\u0306imiz dizi konferanslar\u0131 anmadan ge\u00e7memeliyim. UNESCO’nun ars\u0327iv dan\u0131s\u0327man\u0131 Michael Cook, tarihsel ve modern ars\u0327ivler konusunda on konferans verdi ve bunlar yay\u0131nland\u0131. Enerjimin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, b\u00f6l\u00fcm i\u00e7i uyumun, dayan\u0131s\u0327man\u0131n ve beraberlig\u0306in korunmas\u0131 i\u00e7in harcad\u0131m.<\/p>\n
B\u00f6l\u00fcm elemanlar\u0131 T\u00fcrkiye \u00e7ap\u0131nda etkinliklerde \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlenmis\u0327lerdir. T\u00dcBI\u0307TAK, DPT, UNESCO Milli Komisyonu \u00e7er\u00e7evesinde b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ad\u0131n\u0131 duyurdular. IFLA ile ilis\u0327kiler kurdular. Meral Alpay’\u0131n etkinliklerinden ikisini ayr\u0131ca anmak isterim: “Teori ve Uygulama Sempozyumu” ve IFLA’n\u0131n Standing Committee for Library Theory and Research \u00fcyelerinin toplant\u0131s\u0131, IFLA komisyonu \u00fcyelerini ag\u0306\u0131rlamam\u0131z.<\/p>\n
I\u0307ki de paradoksu anacag\u0306\u0131m: K\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Y\u00fcksek \u00d6\u011frenim Kurulu (Y\u00d6K) yasas\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yararlanm\u0131s\u0327t\u0131r. \u00d6nce k\u00fcrs\u00fc deg\u0306il, b\u00f6l\u00fcm haklar\u0131 elde ettik. Kadro sag\u0306layabildik. Bu konuda Edebiyat Fak\u00fcltesi olabildig\u0306ince cimri davran\u0131yordu. I\u0307kinci paradoks benim bilgisayar kullanmay\u0131 \u00f6g\u0306renmeyis\u0327imdir. B\u00fcy\u00fck bir yer s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ektig\u0306imden elde edebildig\u0306imiz iki bilgisayar\u0131 benim makam odama yerles\u0327tirmek zorunda kalm\u0131s\u0327t\u0131k.<\/p>\n
\u00d6g\u0306renciler al\u0131s\u0327t\u0131rmalar\u0131n\u0131 benim odamda yap\u0131yorlard\u0131. Aynur Dursun ne \u00e7ok uyarm\u0131s\u0327t\u0131r : “Hocam \u00e7ok kolay, ne olur biraz ilgilenin.” I\u0307lgilenmedim. Hala da yaz\u0131lar\u0131m\u0131 k\u0131rk y\u0131ll\u0131k yaz\u0131 makinemde yaz\u0131yorum.<\/p>\n
B\u00f6l\u00fcmde bilgisayar derslerini a\u00e7maya ug\u0306ras\u0327\u0131rken \u00e7evremden de \u00e7ok destek g\u00f6rmemis\u0327imdir. Deg\u0306erli bir k\u00fct\u00fcphanecimiz “Biz depolarla fare pislig\u0306i temizlemeye ug\u0306ras\u0327\u0131yoruz, sen ne hayaller kuruyorsun” demis\u0327tir.<\/p>\n
\u00d6g\u0306rencimiz Hasan Keserog\u0306lu da s\u0327imdilerde bilgisayar\u0131n en sad\u0131k kullan\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri oldug\u0306u i\u00e7in a\u00e7\u0131klamakta sak\u0131nca g\u00f6rm\u00fcyorum, “Ben Edebiyat Fak\u00fcltesi \u00f6g\u0306rencisiyim. B\u00f6yle s\u0327eylerle ug\u0306ras\u0327may\u0131 isteseydim, teknik \u00fcniversiteye giderdim” diye bayrak a\u00e7m\u0131s\u0327t\u0131.
\nBir k\u00fct\u00fcphaneci her \u015feyi bilmeli mi?<\/p>\n
K\u00fct\u00fcphanelerimizde \u00e7og\u0306unlukla Edebiyat Fak\u00fcltesi mezunlar\u0131 g\u00f6rev yap\u0131yorlard\u0131. Bir k\u00fct\u00fcphaneciyi k\u00fct\u00fcphaneci olmayandan ay\u0131ran bilgiler nelerdir diye bu k\u00fcrs\u00fc maceras\u0131n\u0131n en bas\u0327\u0131nda g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131s\u0327t\u0131m: Kataloglama bilgisi, s\u0131n\u0131flama, bibliyografya, k\u00fct\u00fcphane y\u00f6netimi, depolama, mevcudu gelis\u0327tirme, is\u0327letme, s\u00fcreli yay\u0131n y\u00f6netimi ve bir k\u00fct\u00fcphaneci k\u00fclt\u00fcr\u00fc.<\/p>\n
Mina Urgan’\u0131n “Bir Dinazorun An\u0131lar\u0131” adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 \u00e7og\u0306umuz okumus\u0327uzdur. Orada k\u00fct\u00fcphaneci ile ilgili bir s\u00f6z var. “Ger\u00e7ek bir k\u00fct\u00fcphaneci oldug\u0306u i\u00e7in her s\u0327eyi bilen dostum Jale Baysal” diye bir ifade.<\/p>\n
Mina Urgan gibi \u00e7es\u0327itli diller bilen o kadar genis\u0327 k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ve g\u00f6rg\u00fcl\u00fc bir bilim kad\u0131n\u0131 olarak Mina Urgan’a g\u00f6re k\u00fct\u00fcphaneci, her s\u0327eyi bilmelidir. Kimse her s\u0327eyi bilemez ama k\u00fct\u00fcphaneciden genel k\u00fclt\u00fcr asl\u0131nda herkes\u00e7e beklenmektedir. Her s\u0327eyi bilmenin deg\u0306il ama en \u00e7ok gerekli olanlar\u0131 tan\u0131man\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7acak \u00e7ok g\u00fczel kitaplar var.<\/p>\n
\u00d6zellikle k\u00fct\u00fcphanecilik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden gelen dinleyicilerim i\u00e7in bunlardan en \u00f6nemlilerini anmak isterim: Carl Sagan “Cosmos: Evrenin ve Yas\u0327am\u0131n S\u0131rlar\u0131”. Fizik\u00e7iler ne yapm\u0131s\u0327, kimyac\u0131lar ne yapm\u0131s\u0327, biyologlar ne yapm\u0131s\u0327, astronomlar ne yapm\u0131s\u0327, inan\u0131lmaz derecede heyecan verici bir kitap.<\/p>\n
Bilim ve teknik bizi mutlulug\u0306a m\u0131 yoksa felakete mi g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor diye tat\u0131s\u0327anlar var ama bu kitap bilim yapan insan\u0131n y\u00fccelig\u0306ini de \u00e7ok g\u00fczel ortaya koyuyor. Adnan Ad\u0131var “Tarih Boyunca Bilim ve Din”, Niyazi Berkes “T\u00fcrkiye’de \u00c7ag\u0306das\u0327las\u0327ma”, d\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc ve bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc, bug\u00fcne nereden geldig\u0306imizi en ciddi tarih aras\u0327t\u0131rmac\u0131s\u0131ndan yine heyecanla tan\u0131tabilen bir kitap.<\/p>\n
Mazhar S\u0327evket ve Nazan I\u0307ps\u0327irog\u0306lu’nun ortak eserleri “Sanatta Devrim”. Yine Mazhar S\u0327evket, I\u0307ps\u0327irog\u0306lu ile Sabahattin Ey\u00fcbog\u0306lu’ndan “Avrupa Sanat\u0131nda Ger\u00e7ek Duygusu,” Adnan Turani’den “T\u00fcrk Sanat\u0131.” K\u00fct\u00fcphanecinin belli bir k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyine eris\u0327mis\u0327 olmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n
I\u0307stanbul Devlet Senfoni Orkestras\u0131’n\u0131n konserlerini ka\u00e7\u0131rmay\u0131n. Film festivalleri ile ilgilenin ve \u00f6zellikle de edebiyat metinleri ile ilgilenin. Bunlar d\u00fcnyam\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 alabildig\u0306ine genis\u0327letirler. Nevzat Atl\u0131g\u0306’\u0131n klasik T\u00fcrk m\u00fczig\u0306i konserlerini de hi\u00e7 ka\u00e7\u0131rmay\u0131n. Kitaplarla ilgili olarak Hasan Keserog\u0306lu’nun gayretlerini de anmadan ge\u00e7emeyiz. Deg\u0306erli kitaplar se\u00e7ip, derslerinde bunlara zaman ay\u0131rm\u0131s\u0327, \u00f6g\u0306rencileri ile deg\u0306erli metinler okumus\u0327tur.
\nLondra’da a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f bir m\u00fczenin ilk ziyaret\u00e7isi<\/p>\n
Edebiyat konusu \u00fczerinde \u00f6zellikle durmak, bir de an\u0131m\u0131 dile getirmek istiyorum. Edebiyat b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya insanlar\u0131 aras\u0131nda ortak bir dil gibidir. Ortak tan\u0131d\u0131klar\u0131m\u0131z, ortak an\u0131lar\u0131m\u0131z olmus\u0327tur. Raskolnikof’u tan\u0131r\u0131z, bir\u00e7ok olaya beraber tan\u0131k olmus\u0327uzdur. Beraber ag\u0306lam\u0131s\u0327, beraber g\u00fclm\u00fcs\u0327\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n
Gelelim an\u0131ya: Londra s\u0327ehri halk k\u00fct\u00fcphaneleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7es\u0327itli b\u00f6lgelere ayr\u0131lm\u0131s\u0327t\u0131r. Her b\u00f6lgenin bir merkez k\u00fct\u00fcphanesi vard\u0131r. Bu k\u00fct\u00fcphanelerin her biri belli bir konuda yog\u0306unlas\u0327\u0131rlar; sanat tarihi, ekonomi, edebiyat vb. British Council Camden b\u00f6lgesindeki St. Pancras k\u00fct\u00fcphanesini g\u00f6rmemi tavsiye etti, ben de gittim.<\/p>\n
D\u00fcnyada bir I\u0307ngiliz entelekt\u00fceli kadar nazik ve se\u00e7kin insan g\u00f6rmemis\u0327imdir. Entelekt\u00fcellerin d\u0131s\u0327\u0131ndakilere kar\u0131s\u0327mam. K\u00fct\u00fcphanenin m\u00fcd\u00fcr\u00fc Londra’y\u0131 sevip sevmedig\u0306imi sordu. Ben de \u00e7ok sevdig\u0306imi, zaten I\u0307ngiliz edebiyat\u0131n\u0131 da sevdig\u0306imi s\u00f6yledim. “Kimleri tan\u0131yorsunuz?” diye sordu. Dog\u0306al olarak \u00f6nce Shakespeare’i, John Whiting’i, Julian Barnes’\u0131 and\u0131m. S\u0327air Keats’\u0131 \u00e7ok sevdig\u0306imi de ekledim.<\/p>\n
M\u00fcd\u00fcr, “I\u0307ngilizceniz pek gelis\u0327mis\u0327 deg\u0306il, Keats’\u0131 anlayabiliyor muydunuz?” diye d\u00fcr\u00fcst\u00e7e sordu. Ben de T\u00fcrkiye’de \u00e7ok genis\u0327 bir \u00e7eviri \u00e7al\u0131s\u0327mas\u0131 bulundug\u0306unu, yaln\u0131z I\u0307ngilizleri deg\u0306il, \u00c7ekleri de, Ruslar\u0131 da, I\u0307skandinavyal\u0131lar\u0131 da tan\u0131d\u0131g\u0306\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledim. Keats’dan hangi s\u0327iirleri tan\u0131d\u0131g\u0306\u0131m\u0131 sordu. \u00d6zellikle bir Yunan Vazonuna adl\u0131 s\u0327iirini and\u0131m. Terc\u00fcme dergisindeki \u00e7evirisinden bu s\u0327iiri ezberlemis\u0327tim. S\u0327imdi ancak son dizeyi hat\u0131rl\u0131yorum: “G\u00fczellik ger\u00e7ektir, ger\u00e7eklik g\u00fczelliktir.”<\/p>\n
Meslektas\u0327\u0131m T\u00fcrk\u00e7e birka\u00e7 dize okuyup okuyamayacag\u0306\u0131m\u0131 sordu. Keats’in T\u00fcrk\u00e7e’de nas\u0131l ses verdig\u0306ini duymak istiyordu. S\u0327iiri okudum. Onun \u00fczerine gitti, bir yerlere telefon etti ve bana dedi ki “Keats’in evi m\u00fcze haline getiriliyor. K\u00fct\u00fcphanesi ile biz ilgileniyoruz. Daha a\u00e7\u0131l\u0131s\u0327 yap\u0131lmad\u0131 ama sizin i\u00e7in izin ald\u0131m.” Yan\u0131ma bir mihmandar katt\u0131 ve b\u00f6ylece a\u00e7\u0131lmam\u0131s\u0327 bir m\u00fczenin ilk ziyaret\u00e7isi oldum. Evet, edebiyat b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada insanlar aras\u0131 bir bulus\u0327ma yeridir.
\nKitaplar\u0131n i\u00e7inde 25 y\u0131l<\/p>\n
Son olarak, Edebiyat Fak\u00fcltesi K\u00fct\u00fcphanecilik B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde beni ger\u00e7ekten mutlu eden iki olay\u0131 anacag\u0306\u0131m. Birisi, “K\u00fct\u00fcphanecilik Alan\u0131nda Yeni Kavramlar, Ara\u00e7lar, Y\u00f6ntemler” adl\u0131 kitab\u0131 yazabilmis\u0327 olmamd\u0131r. Bug\u00fcn bile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz k\u00fct\u00fcphanecilig\u0306inin genel \u00e7er\u00e7evesini ortaya koyabilen bir kitapt\u0131r.<\/p>\n
I\u0307kincisi, \u00f6g\u0306rencilerimle birlikte Anadolu’nun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde k\u00fct\u00fcphane ziyaretleri yap\u0131s\u0327\u0131m\u0131z, gezilerimizdir. I\u0307stanbul’dan trene biniyor, Eskis\u0327ehir’e gidiyorduk. Oradan Ankara, oradan Sivas, Samsun, Trabzon, Trabzon’dan vapurla I\u0307stanbul. I\u0307zmir y\u00f6n\u00fcne gittig\u0306imizde I\u0307zmir’den vapurla. Geziler yorucuydu. Geceleri \u00f6g\u0306renci yurtlar\u0131nda kal\u0131rd\u0131k. Gezileri vapurla noktalamak tam bir dinlenme oluyordu. Gezilere \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce, kat\u0131lacaklarla toplan\u0131r, s\u0327ehirleri \u00f6g\u0306renciler aralar\u0131nda paylas\u0327\u0131rlard\u0131.<\/p>\n
Sonra da \u00e7ocuklarla Yurt Ansiklopedisi’nden herbir s\u0327ehir i\u00e7in tan\u0131t\u0131c\u0131 bir yaz\u0131 haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Bir s\u0327ehre ilk gittig\u0306imiz g\u00fcn, bir \u00e7ay bah\u00e7esi ya da ag\u0306a\u00e7 alt\u0131 bulur, tan\u0131t\u0131c\u0131 yaz\u0131y\u0131 hep birlikte dinlerdik.<\/p>\n
\u00d6ncelikle k\u00fct\u00fcphaneleri sonra da s\u0327ehrin g\u00f6r\u00fclecek yerlerini gezerdik. Ankara’da Hacettepeliler bize \u00f6g\u0306len yemeg\u0306i verirler, B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nin bah\u00e7esinde Hilmi \u00c7elik’in sundug\u0306u sandvi\u00e7leri yerdik.<\/p>\n
Bir seferinde Ankara’da gen\u00e7ler “Hocam bir gece kulub\u00fcne gidelim” diye dayatt\u0131lar. “Sabredin, Erzurum’a gideceg\u0306iz. Orada \u00e7ok g\u00fczel gece kul\u00fcpleri varm\u0131s\u0327.” dedim ama tutmad\u0131. Sonunda \u00e7aresiz kald\u0131m. Kendi bas\u0327lar\u0131na giderler, tats\u0131zl\u0131k \u00e7\u0131kar diye korktum. Hep birlikte Regal diye bir yere gittik. Dans ettiler, oynad\u0131lar, kul\u00fcb\u00fcn s\u0327ark\u0131c\u0131lar\u0131na kat\u0131ld\u0131lar. O eksig\u0306imiz de tamam oldu!<\/p>\n
Anmam gereken bir s\u0327ey daha var: b\u00fct\u00fcn Almanya’da, Lonra’da, Paris’te, Roma’da, Washington’da (Library of Congress), Stockhom’de, Norve\u00e7’te, Qebec’de pek \u00e7ok \u00f6nemli k\u00fct\u00fcphaneyi g\u00f6rme f\u0131rsat\u0131 buldum. \u00c7ok s\u0327ansl\u0131y\u0131m. Yedi bu\u00e7uk sayfal\u0131k bir yaz\u0131 yazd\u0131m. Yirmi bes\u0327 y\u0131l, dile kolay. Kimbilir neleri atlad\u0131m, neleri unuttum. S\u0327imdilik bu kadar. (JB\/IC)<\/p>\n
Kaynak: http:\/\/www.bianet.org\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mart’\u0131n son pazartesi ile ba\u015flayan hafta, k\u00fct\u00fcphane haftas\u0131. Bu y\u0131l 48. y\u0131l\u0131. K\u00fct\u00fcphane deyince akla ilk gelen isim ise T\u00fcrkiye’ye k\u00fct\u00fcphanecili\u011fi ilk getirenlerden biri Prof. Dr. Jale Baysal. Baysal Kad\u0131n Eserleri K\u00fct\u00fcphanesi’ni kurdu. Tarih Vakf\u0131 ve \u00c7a\u011fda\u015f Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi’nin olu\u015fumunda sorumluluk ald\u0131; k\u00fct\u00fcphanecilik \u00fczerine say\u0131s\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131.En \u00f6nemlisi de i\u015fini ger\u00e7ekten severek yapt\u0131.2009’da, 84 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1469],"tags":[1461,188],"class_list":["post-3305","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-48-kutuphane-haftasi","tag-kutuphane-haftasi","tag-prof-dr-jale-baysal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3305"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3305"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3305\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}