{"id":26643,"date":"2019-05-16T17:44:41","date_gmt":"2019-05-16T14:44:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/?p=26643"},"modified":"2019-05-16T17:44:41","modified_gmt":"2019-05-16T14:44:41","slug":"bilgi-psikolojisi-zamanin-ve-mekanin-ruhu-cem-ozel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/2019\/05\/16\/bilgi-psikolojisi-zamanin-ve-mekanin-ruhu-cem-ozel","title":{"rendered":"Bilgi Psikolojisi: Zaman\u0131n ve Mekan\u0131n Ruhu | Cem \u00d6ZEL"},"content":{"rendered":"

[avatar user=”cemozel” \/]
\nCem \u00d6ZEL<\/a>
\nKullan\u0131c\u0131 Hizmetleri Y\u00f6neticisi\/Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi Bilgi Merkezi<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Y\u00fcksek lisans derslerinin birinde Hasan Kesero\u011flu hocam\u0131z bilgi psikolojisinden bahsetmi\u015fti; ama \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc bir bilgi payla\u015f\u0131m\u0131yd\u0131 bahsetti\u011fi \u015feyler. O g\u00fcnden beri \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm bu konunun. Kendimce baz\u0131 \u00f6rnekler buldum; ama bunlar\u0131n bilgi psikolojisiyle ilgisi var m\u0131 bilemedim. O y\u00fczden ba\u015fl\u0131kta oldu\u011fu gibi zaman\u0131n ve mekan\u0131n ruhu diye biraz daha ger\u00e7e\u011fe uydurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bir deneyelim bakal\u0131m.<\/p>\n

Kitaplardan \u00f6rneklerle ba\u015flayal\u0131m. Mesela 100 sayfadan olu\u015fan iki farkl\u0131 kitap, ayn\u0131 zaman diliminde okunmaz. Yani sayfa say\u0131lar\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmas\u0131 iki kitab\u0131 da ayn\u0131 zaman diliminde okuyup bitirece\u011fimiz anlam\u0131na gelmez. H\u0131z\u0131m\u0131z, i\u00e7eri\u011fe, yo\u011funlu\u011fa ve ona ilgiye ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bir ba\u015fka \u00f6rnek, Avrupal\u0131 veritaban\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Mesela biz y\u0131llard\u0131r Avrupa Birli\u011fi’ne girmek isteriz. Bizi almazlar; ama ho\u015fumuza gidilsin, \u00fcr\u00fcn\u00fc satabilsinler diye T\u00fcrkiye’yi Avrupa \u00fclkeleri aras\u0131nda g\u00f6sterirler.<\/p>\n

Fonlar\u0131 ele alal\u0131m mesela. Hayvanlardan Tanr\u0131lara Sapiens adl\u0131 kitapta g\u00fczel \u00e7\u0131kar\u0131mlar var. Onlar\u0131 sizinle payla\u015fmak isterim. Devletler b\u00fcy\u00fck miktardaki fonlar\u0131n\u0131 istedikleri alana yat\u0131rarak, bilimin \u00f6ncelikle o y\u00f6n\u00fcndeki geli\u015fmelerine \u00f6n ayak olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar. \u00d6rne\u011fin ABD ve Rusya, 1940’larda o g\u00fcnler i\u00e7in kendilerine yaramayacak \u00e7ocuk psikolojisi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na de\u011fil de, d\u00fcnyan\u0131n hakimi olabilmek i\u00e7in n\u00fckleer fizi\u011fe para ak\u0131tt\u0131lar. Bilginin psikolojisi, geli\u015fmeyi \u015fekillendirmi\u015f oldu b\u00f6ylece.<\/p>\n

Yine ayn\u0131 kitaptan bir ba\u015fka \u00f6rnek. \u0130ki profes\u00f6r iki farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in fon ar\u0131yor. Birinin ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ineklerin memelerine musallat olan ve s\u00fct \u00fcretimlerini y\u00fczde 10 azaltan bir hastal\u0131\u011f\u0131 incelemek; di\u011feri ise ineklerin yavrular\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131klar\u0131nda zihinsel olarak ac\u0131 \u00e7ekip \u00e7ekmediklerini ara\u015ft\u0131rmak. Ekonomik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ilgili fonun ilk ara\u015ft\u0131rmaya gitmesi kabul edilir bir sonu\u00e7; ama s\u00f6z konusu ara\u015ft\u0131rma, ine\u011fe tap\u0131lan Hindistan’da yap\u0131lsa ya da fon sa\u011flay\u0131c\u0131 hayvansever olsa, durumu ikinci ara\u015ft\u0131rman\u0131n lehine \u00e7evirtebilir.<\/p>\n

Bir hakemin, ev sahibi tak\u0131m\u0131n taraftar bask\u0131s\u0131ndan \u00e7ekinerek, ev sahibi tak\u0131m lehine daha kolay penalt\u0131 karar\u0131 verebilme ya da kart g\u00f6sterme konusunda kar\u015f\u0131 tak\u0131ma daha c\u00f6mert davranmas\u0131 da bilginin psikolojisine girebilir.<\/p>\n

D\u00fcnyada kimi yerlerde suyun bu yakas\u0131nda do\u011fan Hz. \u0130sa’ya, \u00f6b\u00fcr yakas\u0131nda oturan Hz. Muhammet’e inanabiliyor.<\/p>\n

\u00dcnl\u00fc bir kemanc\u0131n\u0131n, metroda \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fczi\u011fi dinlememek; ama ayn\u0131 ki\u015finin metrodan ayr\u0131l\u0131p konser verece\u011fi yere gidip binlerce insan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda keman \u00e7almas\u0131 da bilgi psikolojisine girer mi bilmiyorum.<\/p>\n

An\u0131 kitab\u0131 okuyacaksan\u0131z, yazar\u0131n\u0131 hi\u00e7 tan\u0131masan\u0131z bile yay\u0131nevine g\u00f6re se\u00e7im yapabilirsiniz.<\/p>\n

“Ice tea”yi rengini g\u00f6rmeden yani kutusundan i\u00e7ince daha zevkli oldu\u011funu hissedenler, ayn\u0131 i\u00e7ece\u011fi barda\u011fa koyup i\u00e7ince ayn\u0131 tad\u0131 alamazlar.<\/p>\n

\u0130\u015f yerinde yanl\u0131\u015fl\u0131kla senin kupandan \u00e7ay i\u00e7ilince k\u0131zars\u0131n da, o ki\u015fiyi evine davet etti\u011finde senin de i\u00e7ti\u011fin bardaklardan i\u00e7ecek ikram edersin.<\/p>\n

Bir yazar\u0131n seri kitaplar\u0131ndan (\u00d6rnek: Murathan Mungan\u2019\u0131n \u201c189 Sayfa\u201d ve \u201c227 Sayfa\u201d adl\u0131 kitaplar\u0131) ikincisini okuyup be\u011fenerek ilkini de okuma iste\u011fi; ancak ikincinin be\u011fenilmemesi. \u0130lkini de okuyup ikincisini okumama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bilginin psikolojisi olabilir.<\/p>\n

\u00d6rnekleri \u00e7o\u011faltmak olas\u0131. Eminim \u201cbilgi sosyolojisi\u201d gibi \u201cbilgi psikolojisi\u201d de vard\u0131r. Bu yaz\u0131y\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131mda bir kitapla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m; ama hen\u00fcz elime ge\u00e7medi. Unde Scis imzal\u0131 \u201cBilgi Psikolojisi Denemesi\u201d adl\u0131 kitab\u0131 okuyunca nelerle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m, \u015fimdiden \u00e7ok merak ediyorum. Belki bu konuyu daha \u00f6ncesinden de d\u00fc\u015f\u00fcnenler vard\u0131r. Acaba onlar ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[avatar user=”cemozel” \/] Cem \u00d6ZEL Kullan\u0131c\u0131 Hizmetleri Y\u00f6neticisi\/Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi Bilgi Merkezi Y\u00fcksek lisans derslerinin birinde Hasan Kesero\u011flu hocam\u0131z bilgi psikolojisinden bahsetmi\u015fti; ama \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc bir bilgi payla\u015f\u0131m\u0131yd\u0131 bahsetti\u011fi \u015feyler. O g\u00fcnden beri \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm bu konunun. Kendimce baz\u0131 \u00f6rnekler buldum; ama bunlar\u0131n bilgi psikolojisiyle ilgisi var m\u0131 bilemedim. O y\u00fczden ba\u015fl\u0131kta oldu\u011fu gibi zaman\u0131n ve mekan\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":143,"featured_media":26644,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1478],"tags":[1460],"class_list":["post-26643","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cem-ozel","tag-kose-yazarlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26643"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/143"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26643"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26756,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26643\/revisions\/26756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}