{"id":26325,"date":"2019-03-25T22:32:02","date_gmt":"2019-03-25T19:32:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/?p=26325"},"modified":"2019-03-26T13:16:48","modified_gmt":"2019-03-26T10:16:48","slug":"surdurulebilir-kalkinma-baglaminda-kutuphaneler-kisa-bir-kavramsal-cerceve-prof-dr-bulent-yilmaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/2019\/03\/25\/surdurulebilir-kalkinma-baglaminda-kutuphaneler-kisa-bir-kavramsal-cerceve-prof-dr-bulent-yilmaz","title":{"rendered":"S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ba\u011flam\u0131nda K\u00fct\u00fcphaneler: K\u0131sa Bir Kavramsal \u00c7er\u00e7eve | Prof. Dr. B\u00fclent Y\u0131lmaz"},"content":{"rendered":"<p>[avatar user=&#8221;bulentyilmaz&#8221; \/]<a href=\"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/author\/bulentyilmaz\"><br \/>\nProf.Dr.B\u00fclent YILMAZ<\/a><br \/>\n<strong>Hacettepe \u00dcniversitesi BBY B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/byilmaz-yazi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-26326\" src=\"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/byilmaz-yazi.jpg\" alt=\"\" width=\"390\" height=\"180\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p>55.sini kutlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z <strong>K\u00fct\u00fcphane Haftas\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n ilgili Bakanl\u0131k ve T\u00fcrk K\u00fct\u00fcphaneciler Derne\u011fi taraf\u0131ndan belirlenen temalar\u0131, k\u00fct\u00fcphanelerin \u201c<strong>s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik\/s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma<\/strong>\u201d ile \u201c<strong>de\u011fi\u015fme ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm<\/strong>\u201d kavramlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda irdelenmesini gerektiriyor.<!--more--><\/p>\n<p><strong>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma<\/strong> kavram\u0131n\u0131n ilk kez 1987 y\u0131l\u0131nda, Birle\u015fmi\u015f Milletlerin, \u201cBrundtland Raporu\u201d olarak da bilinen, \u00c7evre ve Kalk\u0131nma Komisyonu raporunda (<a href=\"http:\/\/www.mfa.gov.tr\/dunya-surdurulebilir-kalkinma-zirvesi_johannesburg_-26-agustos---4-eylul-2002_.tr.mfa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">www.undocuments.net\/our-common-future.pdf<\/a>) ge\u00e7ti\u011fi bilinir. Yani, kavram yeni say\u0131lmaz. Bu raporda \u201cs\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma\u201d kavram\u0131 kabaca, \u201cg\u00fcn\u00fcm\u00fcz gereksinimlerinin, gelecek ku\u015faklar\u0131n gereksinimlerini kar\u015f\u0131lama olanaklar\u0131ndan fedakarl\u0131k yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n, kar\u015f\u0131lanabilmesi s\u00fcreci\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131r.\u00a0 K\u0131saca, insano\u011flu bug\u00fcnk\u00fc kaynaklar\u0131 kullan\u0131rken yar\u0131n, gelecekte ya\u015fayacaklar\u0131n da \u201ckaynaklar\u0131n\u0131 kullanmamal\u0131, t\u00fcketmemeli, onlar\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnmeli\u201d deniyor. Kaynaklardan kastedilen \u00f6zellikle do\u011fal, \u00e7evresel kaynaklard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma kavram\u0131 ekolojik, \u00e7evresel koruma kayg\u0131lar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, kullan\u0131lm\u0131\u015f pop\u00fcler bir kavram. Ayr\u0131ca, g\u00fcncel belge olarak \u201cD\u00fcnyam\u0131z d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor: 2030 S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma G\u00fcndemi (BM 2030 G\u00fcndemi)\u201d var tabi.<\/p>\n<p>Elbette kavrama daha sonra ba\u015fka anlamlar da y\u00fcklenmi\u015f. Yoksullu\u011fun azalt\u0131lmas\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131n ortak \u00e7\u0131karlar\u0131, gelece\u011fi yok etmeme, kaynaklar\u0131n ak\u0131lc\u0131 kullan\u0131m\u0131, t\u00fcm toplumsal kalk\u0131nma alanlar\u0131n\u0131n \u00e7evre politikalar\u0131 ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmesi vb.<\/p>\n<p>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma kavram\u0131 \u00a0ile ilgili \u015fu genel belirlemeler yap\u0131labilir:<\/p>\n<ul>\n<li><em>\u00c7evresel (ekolojik) kayg\u0131lar temeldir.<\/em><\/li>\n<li><em>Do\u011fal ve ekonomik kaynaklar dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/li>\n<li><em>D\u00fcnya adaletli ve e\u015fitlik\u00e7i olmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/li>\n<li><em>D\u00fcnyan\u0131n, insan\u0131n gelece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/em><\/li>\n<li><em>D\u00fcnyaya ve ya\u015fama kar\u015f\u0131 dikkatli davran\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/li>\n<li><em>Korumac\u0131, sosyal nitelikli ve sorumluluk temelli bir bak\u0131\u015f egemendir.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><em>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmac\u0131<\/em> bak\u0131\u015f\u0131n \u201c\u00e7evreci ve sorumluluk odakl\u0131 bak\u0131\u015f\u201d oldu\u011funun bir kez daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim.<\/p>\n<p>Gerek kavram\u0131n gerekse konunun \u00f6zellikle sanayi devriminden sonra d\u00fcnyadaki do\u011fal kaynaklar\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131zca ve vah\u015fice kullan\u0131m\u0131, h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, a\u00e7l\u0131k, kurakl\u0131k, yoksulluk, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, \u00e7evrenin ve d\u00fcnyan\u0131n gelece\u011finin tehdit alt\u0131na girmesi ile d\u00fcnyadaki e\u015fitsizliklerin ve sosyal adaletsizliklerin artmas\u0131 sonucu g\u00fcndeme geldi\u011fi ve pop\u00fclerle\u015fti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ancak kavram\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda \u00e7evreci yakla\u015f\u0131m\u0131n oldu\u011fu bilinmelidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de bu kavram\u0131n K\u00fct\u00fcphane Haftas\u0131 temas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fcyse t\u00fcm hafta en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken somut k\u00fct\u00fcphane konusu elbette \u201c<strong>ye\u015fil k\u00fct\u00fcphaneler<\/strong>\u201d olmal\u0131d\u0131r (olmal\u0131yd\u0131). Bu ba\u011flamda k\u00fct\u00fcphanelerin, k\u00fct\u00fcphane i\u015flem ve hizmetlerinin \u00e7evresel (ekolojik) kayg\u0131larla ele al\u0131nmas\u0131, irdelenmesi gerekir. Bu \u00e7er\u00e7evede, k\u00fct\u00fcphanelerin \u00e7evreye zarar vermemesi i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler konu\u015fulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak kavram bir s\u00fcre sonra, ekoloji alan\u0131ndan ekonomik ve sosyal alana ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f, kurumlar d\u00fczeyinde dahi ele al\u0131nabilir olmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda kavram, kurum ve kurulu\u015flardaki i\u015flem ve hizmetlerin \u00e7evreye zarar vermeyecek (en az zarar verecek) ve tehdit etmeyecek bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi yan\u0131 s\u0131ra \u201c<strong>kurumsalla\u015fma<\/strong>\u201d olgusu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani kurumlarda i\u015flerin ki\u015filerin kapasitesine, inisiyatifini, tercihine, keyfine b\u0131rak\u0131lmadan, sistemli, d\u00fczenli bi\u00e7imde devam etmesi, sekteye u\u011framamas\u0131, kesilmemesi ve bitmemesi anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r olmu\u015ftur. Kurulu\u015flarda i\u015flem ve hizmetlerin ki\u015filere ba\u011fl\u0131 olarak ve k\u00f6kten de\u011fi\u015fmemesi yani. Belirli bir i\u015fleyi\u015fin kendi ara\u00e7lar\u0131 ve mekanizmalar\u0131 ile s\u00fcrmesi demek bu anlamdaki s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik. Yenilik\u00e7i yakla\u015f\u0131mlar da bu olgunun par\u00e7as\u0131 olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Kavram ba\u011flam\u0131nda \u00e7evre yan\u0131 s\u0131ra sosyo-k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131n da korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi ele al\u0131n\u0131r olmu\u015ftur. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma hedeflerine insanlar\u0131n gereksinimlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131, ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesi gibi unsurlar\u0131 eklenmi\u015f, ekonomik, do\u011fal ve toplumsal \u00fc\u00e7 boyuttan s\u00f6z edilir olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik kavram\u0131na \u201ckalk\u0131nma\u201d olgusu eklendi\u011finde de i\u015fin i\u00e7ine ekonomi, tar\u0131m, teknoloji, bilim, e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, insan kaynaklar\u0131 gibi t\u00fcm toplumsal ya\u015fam alanlar\u0131 dahil olmu\u015ftur. Ancak kavram\u0131n k\u00f6keni de tan\u0131m\u0131 ve anlam\u0131 da s\u00fcrd\u00fcrmeye, var olmaya, sa\u011flamaya, desteklemeye dayan\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda hak, demokrasi, e\u015fitlik, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, sorumluluk, ak\u0131lc\u0131l\u0131k, hukuk, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 gibi evrensel insani de\u011ferlere de dayan\u0131yor.<\/p>\n<p>Kurumsall\u0131k ve s\u0131ralanan di\u011fer anlamlar \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, ulusal d\u00fczeyde k\u00fct\u00fcphane politikalar\u0131 ve uygulamalar\u0131 ile tek tek k\u00fct\u00fcphanelerin i\u015flem ve hizmetlerindeki s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ko\u015fullar\u0131 ile, k\u00fct\u00fcphanelerin toplumsal (e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, bilim, teknoloji vb. alanlardaki) kalk\u0131nmada \u00fcstlenmeleri gereken rolleri ve bunlar\u0131 nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirecekleri akla gelir ve tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Konuyu T\u00fcrkiye\u2019deki k\u00fct\u00fcphaneler a\u00e7\u0131s\u0131ndan birka\u00e7 saptama ve \u00f6neri ile bitirelim.<\/p>\n<p><strong><em>Ye\u015fil k\u00fct\u00fcphaneler ba\u011flam\u0131nda<\/em><\/strong>: K\u00fct\u00fcphanelerin \u00e7evreye en az zarar verecek bi\u00e7imde hizmet vermeleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in hizmet s\u00fcrecinin her a\u015famas\u0131nda \u00f6zellikle en az enerji t\u00fcketimi ilkesi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.<\/p>\n<p>Ancak sorunu <strong><em>kurumsalla\u015fma ba\u011flam\u0131nda<\/em><\/strong> d\u00fc\u015f\u00fcneceksek, bunun i\u00e7in ilk ko\u015ful <strong>ulusal bir k\u00fct\u00fcphane yasas\u0131<\/strong> ya da \u00e7e\u015fitli k\u00fct\u00fcphane t\u00fcrleri i\u00e7in ayr\u0131 <strong>k\u00fct\u00fcphane<\/strong> <strong>yasalar\u0131<\/strong> \u00e7\u0131karmakt\u0131r. 55. Y\u0131l\u0131n\u0131 kutlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131lda dahi bir k\u00fct\u00fcphane yasam\u0131z yoktur. Yasa kurumlar i\u00e7in kimliktir, kurumsalla\u015fma ko\u015fuludur. <em>Yasas\u0131 olmayan kurumlar kimliksizdir<\/em>. <em>Kimliksiz kurumlar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olamaz ve kurumsalla\u015famaz.<\/em><\/p>\n<p>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve kurumsalla\u015fma i\u00e7in en \u00f6nemli konulardan bir di\u011feri de <em>k\u0131sa, orta ve uzun vadeli ak\u0131lc\u0131 ulusal-kurumsal stratejiler\/politikalar geli\u015ftirmektir.<\/em> Stratejisiz ve politikas\u0131z kurumlar karanl\u0131kta yol al\u0131rlar. Hedefler ve bu hedeflerin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi belirsizdir. Ki\u015filerin tercihleri ile y\u00f6netilirler. <em>Kurumsalla\u015fman\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel strateji\/politika yoksunlu\u011fudur.<\/em><\/p>\n<p>\u015eimdi soru \u015fudur: <em>T\u00fcrkiye\u2019de k\u00fct\u00fcphaneler i\u00e7in bir yasa ve yukar\u0131da tan\u0131mlanan nitelikte bir strateji ve politika(lar) var m\u0131d\u0131r? E\u011fer yoksa nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olacaklar?<\/em><\/p>\n<p>Elbette s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve kurumsalla\u015fma i\u00e7in yeterli k\u00fct\u00fcphane say\u0131s\u0131 ve personel (k\u00fct\u00fcphaneci) nicelik ve niteli\u011fi, uygun binalar, nitelikli dermeler, yeterli b\u00fct\u00e7eler, yenilik\u00e7i hizmetler, liyakata dayal\u0131 y\u00f6netim yakla\u015f\u0131mlar\u0131, denetim, de\u011ferlendirme vb. unsurlar\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunday\u0131z.<\/p>\n<p>Evet, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmada k\u00fct\u00fcphaneler en ba\u015fta bilgiye eri\u015fimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi yaratma, e\u011fitime, k\u00fclt\u00fcre, bilime, teknolojiye, kalk\u0131nmaya katk\u0131lar sunma, onlar\u0131n altyap\u0131sal ko\u015fulu olma anlamlar\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli roller \u00fcstlenirler. Onlar, insani (sosyal)\u00a0 sermayenin kaynaklar\u0131 ve olu\u015fturucusudurlar. Ancak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nmadaki bu rollerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6ncelikle kendilerinin kurumsalla\u015fmas\u0131 yani s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir yap\u0131ya kavu\u015fturulmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Di\u011fer tema, de\u011fi\u015fim-d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ayr\u0131 bir yaz\u0131 konusu. Ancak \u015fu kadar\u0131n\u0131 yazabiliriz san\u0131r\u0131m: K\u00fct\u00fcphaneler alan\u0131nda de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kavramlar\u0131ndan d\u00fcnya ile b\u00fct\u00fcnle\u015fik bi\u00e7imde ve kendi \u00fclkemizin ko\u015fullar\u0131n\u0131 dikkate alarak\u00a0 \u201cileriye do\u011fru gitmeyi\u201d anlamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p><em><strong>55.K\u00fct\u00fcphane Haftam\u0131z kutlu olsun.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[avatar user=&#8221;bulentyilmaz&#8221; \/] Prof.Dr.B\u00fclent YILMAZ Hacettepe \u00dcniversitesi BBY B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi 55.sini kutlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z K\u00fct\u00fcphane Haftas\u0131\u2019n\u0131n ilgili Bakanl\u0131k ve T\u00fcrk K\u00fct\u00fcphaneciler Derne\u011fi taraf\u0131ndan belirlenen temalar\u0131, k\u00fct\u00fcphanelerin \u201cs\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik\/s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma\u201d ile \u201cde\u011fi\u015fme ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d kavramlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda irdelenmesini gerektiriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":146,"featured_media":26326,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1525,1502],"tags":[1460,1461],"class_list":["post-26325","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-55-kutuphane-haftasi","category-prof-dr-bulent-yilmaz","tag-kose-yazarlari","tag-kutuphane-haftasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26325"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/146"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26325"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26331,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26325\/revisions\/26331"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}