{"id":25059,"date":"2018-09-11T09:00:11","date_gmt":"2018-09-11T06:00:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/?p=25059"},"modified":"2018-09-10T22:40:11","modified_gmt":"2018-09-10T19:40:11","slug":"mesleki-degerler-mi-rakip-degerler-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/2018\/09\/11\/mesleki-degerler-mi-rakip-degerler-mi","title":{"rendered":"Mesleki De\u011ferler mi, Rakip De\u011ferler mi?"},"content":{"rendered":"

[avatar user=”bulentyilmaz” \/]
\nProf.Dr.B\u00fclent YILMAZ<\/a>
\nHacettepe \u00dcniversitesi BBY B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Di\u011fer baz\u0131 alanlarda kullan\u0131landan farkl\u0131 olarak felsefi anlam\u0131yla de\u011fer<\/strong> kavram\u0131, \u201cg\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131za ve eylemlerimize y\u00f6n veren, rehberlik eden i\u00e7sel rehberimiz, ilkelerimizdir.\u201d Yani, her hangi bir durumda bir davran\u0131\u015fta, eylemde bulunma s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bize, \u201cyap-yapma,\u201d ya da \u201c\u015f\u00f6yle yap-b\u00f6yle yap,\u201d diyen i\u00e7 hakemimizdir. K\u0131saca, de\u011ferler hakemimiz, rehberimiz ya da ilkelerimizdir. Davran\u0131\u015f asl\u0131nda de\u011ferlerin, ilkelerin eyleme d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f halidir. Davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n arkas\u0131nda, alt\u0131nda di\u011fer baz\u0131 olgular\u0131n yan\u0131 s\u0131ra de\u011ferlerimiz, ilkelerimiz vard\u0131r. Davran\u0131\u015f bir sonu\u00e7tur.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, e\u011fer \u201cyard\u0131m etme\u201d de\u011ferimiz, ilkemiz varsa \u00f6n\u00fcm\u00fczde kaza sonucu yaralanan bir ki\u015fiye yard\u0131m etme davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6steririz, yard\u0131m ederiz. Ancak, \u201c\u00fczerine vazife olmayan, do\u011frudan seninle ilgili olmayan\u00a0 i\u015flere kar\u0131\u015fma\u201d bi\u00e7iminde bir ilkemiz, de\u011ferimiz varsa ayn\u0131 durumda yard\u0131m etmeyiz.<\/p>\n

K\u0131saca, eylemlerimizde, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131zda neyi yap\u0131p neyi yapmayaca\u011f\u0131m\u0131za de\u011ferlerimize ve bu de\u011ferlerin dile getirili\u015f bi\u00e7imi olan ilkelerimize g\u00f6re karar veririz, yapar\u0131z ya da yapmay\u0131z. Bu nedenle de\u011ferlere, ilkelere sahip olmak \u00e7ok \u00f6nemlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar yol g\u00f6stericidir. \u0130lkesi, de\u011feri olmayan yolunu kaybeder. De\u011feri, ilkesi olmayan tutars\u0131z davran\u0131r. Bazen \u00f6yle, bazen b\u00f6yle; ge\u00e7mi\u015fte \u00f6yle \u015fimdi b\u00f6yle davran\u0131r. Ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar de\u011fer olur ve\u00a0 \u00f6ne ge\u00e7er, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 onlar y\u00f6netir.<\/p>\n

Sahip oldu\u011fumuz de\u011ferler, ilkeler iyi de k\u00f6t\u00fc de olabilir.<\/p>\n

\u015eimdi, t\u0131pk\u0131 genel hayat\u0131m\u0131zda davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6nlendiren de\u011ferlerimiz, ilkelerimiz oldu\u011fu gibi, meslek hayatlar\u0131m\u0131zda da bizi y\u00f6nlendiren, mesleki davran\u0131\u015f ve eylemlerimize y\u00f6n veren, \u201cyap ya da yapma, \u00f6yle ya da b\u00f6yle yap,\u201d diyen de\u011ferlerimiz ve ilkelerimiz vard\u0131r, olmal\u0131d\u0131r. Bir mesle\u011fin meslek say\u0131labilmesinin uluslararas\u0131 ko\u015fullar\u0131ndan, gerekliliklerinden birisidir bu ayn\u0131 zamanda. Bu de\u011ferlerin\/ilkelerin ad\u0131na \u201cmesleki de\u011ferler\u201d ya da \u201cmesleki etik ilkeler\u201d ad\u0131 verilmektedir.<\/p>\n

Bilindi\u011fi \u00fczere, ALA\u2019n\u0131n (Amerikan K\u00fct\u00fcphane Derne\u011fi) ve ba\u015fka baz\u0131 ulusal-uluslararas\u0131 derneklerin bu t\u00fcrden ilkeleri oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de T\u00fcrk K\u00fct\u00fcphaneciler Derne\u011fi taraf\u0131ndan 1996 y\u0131l\u0131na\u00a0 yay\u0131mlanm\u0131\u015f \u201cMesleki Etik \u0130lkeler<\/a><\/span><\/strong>\u201d\u00a0\u00a0bulunmaktad\u0131r. Bu ilkeler (toplam 12 ilkedir) mesleki de\u011ferlerimizi ifade eder ve her k\u00fct\u00fcphaneci<\/strong>ye mesle\u011fini uygularken, icra ederken nas\u0131l davranmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda yol g\u00f6sterir. \u0130lgili bildirgede kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131nda ayr\u0131m yapmama, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne uygun davranma, g\u00f6revini mesle\u011fe de\u011fer katacak bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirme, telif haklar\u0131n\u0131 koruma, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fine sayg\u0131 duyma, mesle\u011fine ya da kurumuna zarar verecek davran\u0131\u015flarda bulunmama, haks\u0131z ki\u015fisel \u00e7\u0131karlardan uzak durma, mesleki geli\u015fmeleri izleme,\u00a0 mesleki i\u015fbirli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmaya \u00f6zen g\u00f6sterme, mesleki ve y\u00f6netsel ili\u015fkilerinde adil ve d\u00fcr\u00fcst davranma gibi temel ilkeler\/mesleki de\u011ferler s\u0131ralan\u0131r.<\/p>\n

Bu mesleki ilkeler\/de\u011ferler \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, onlar\u00a0 mesle\u011fin toplumsal kabul\u00fcn\u00fc sa\u011flar; mesle\u011fi sa\u011flam temellere dayand\u0131r\u0131r; meslek \u00fcyelerine sorumluluk y\u00fckler ve\u00a0 onlar aras\u0131nda ba\u011fl\u0131l\u0131k duygusunu, dayan\u0131\u015fmay\u0131, i\u015fbirli\u011fini art\u0131r\u0131r, t\u00fcm k\u00fct\u00fcphanecilerin ayn\u0131 t\u00fcrden olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda benzer davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6stermesini sa\u011flayarak mesleki tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r ve ki\u015fisel davran\u0131\u015flara s\u0131n\u0131r koyar.<\/p>\n

Bu arada mesleki de\u011ferlerle davranma sadece kullan\u0131c\u0131larla ilgili de\u011fildir. Meslekta\u015flara, y\u00f6neticiye ve y\u00f6netici iseniz y\u00f6nettiklerinize de ili\u015fkindir.<\/p>\n

San\u0131r\u0131m hepimiz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kurumlarda, \u00fclkemizde \u00a0az ya da \u00e7ok bu mesleki de\u011ferlere uygun olmayan davran\u0131\u015flara tan\u0131k oluyor ve ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

Peki, neden?<\/p>\n

Elbette bir \u00e7ok nedeni vard\u0131r ve s\u0131ralayabiliriz. Ancak burada \u00f6zellikle literat\u00fcrde rastlad\u0131\u011f\u0131m ilgin\u00e7 bir kavrama dikkat \u00e7ekmek isterim. Fink (1989) hayat\u0131m\u0131zdaki de\u011ferleri\/ilkeleri 4 gruba ay\u0131r\u0131r. Genel, ki\u015fisel, mesleki ve rakip de\u011ferler. Dikkat \u00e7ekmek istedi\u011fim de\u011fer grubu rakip de\u011ferlerdir<\/strong>.<\/p>\n

Rakip de\u011ferler mesle\u011fimizi uygularken, \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken mesleki konulardaki davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131, eylemlerimizi y\u00f6nlendiren, mesleki de\u011ferlerin yerini alan de\u011fer grubudur. Yani bunlar mesleki de\u011ferlerimize \u201crakip olan\u201d de\u011ferlerdir. Bu de\u011ferler genellikle b\u00fcrokratik, anti-entelekt\u00fcel ve nihilistik de\u011ferlerdir, deniyor. Buna ki\u015fisel beklenti ve \u00e7\u0131karlar ile politik-ideolojik yakla\u015f\u0131mlar da eklenebilir.<\/p>\n

Biraz a\u00e7acak olursak, mesle\u011fimizi uygularken kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 durumlarda b\u00fcrokratik refleks ile\u00a0 hareket ediyorsak, b\u00fcrokrasiye s\u0131\u011f\u0131n\u0131yorsak, bilgiye dayal\u0131 ve ayd\u0131nca davranm\u0131yorsak ve de \u201cbu meslekte hi\u00e7 bir\u00a0 \u015fey olmaz, hi\u00e7 bir \u015feyin anlam\u0131 yok, hi\u00e7 bir \u015fey yapmaya gerek yok, \u00e7\u00fcnk\u00fc yarar\u0131 yok\u201d gibi nihilist bir anlay\u0131\u015fla\u00a0 ya da y\u00fckselme, mesleki gelecek kayg\u0131s\u0131, siyasi-ideolojik yakla\u015f\u0131m\u00a0 vb. ki\u015fisel beklenti ve \u00e7\u0131karlarla davran\u0131yorsak, mesle\u011fimizi mesleki de\u011ferlere g\u00f6re de\u011fil de rakip de\u011ferlere g\u00f6re yap\u0131yoruz demektir. Bize yol g\u00f6steren, rehberlik eden de\u011ferler mesleki de\u011fer de\u011fil de rakip de\u011ferler oluyor.<\/p>\n

\u015eimdi bu \u00e7er\u00e7evede bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de mesleki de\u011ferlere g\u00f6re de\u011fil de rakip de\u011ferlere g\u00f6re davranma \u00f6rnekleri ne yaz\u0131k ki var. Elbette her d\u00fczeyde k\u00fct\u00fcphaneci, ar\u015fivci i\u00e7in ge\u00e7erlidir ama \u00f6zellikle, mesle\u011fi y\u00f6nlendirenler, \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticiler, kurum y\u00f6netcileri i\u00e7in bu rakip de\u011ferlerin etkisi alt\u0131nda davranmak mesle\u011fe daha \u00e7ok zarar veriyor.\u00a0 Bazen mesle\u011fimiz ad\u0131na gerek ulusal gerekse kurumsal d\u00fczeylerde \u00f6yle yanl\u0131\u015f kararlar al\u0131n\u0131yor ve uygulan\u0131yor ki, bu kararlar\u0131 alan ve uygulamalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren\u00a0 mekanizmalar\u0131n, kurumlar\u0131n i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fan meslekta\u015flar\u0131m\u0131z bunu nas\u0131l yap\u0131yor, bunlara neden ve nas\u0131l g\u00f6z yumuyor, izin ya da onay veriyor, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yorlar ve hatta bu uygulamalar\u0131 nas\u0131l olup da \u00f6v\u00fcyorlar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, \u015fa\u015f\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n

Hani denir ya, \u201cg\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re bu kadar a\u00e7\u0131k, net bir yanl\u0131\u015f nas\u0131l yap\u0131l\u0131r, bunu bir meslekta\u015f\u0131m\u0131z nas\u0131l yapar?\u201d diye, b\u00f6yle bir \u015fey!<\/p>\n

\u015eimdi art\u0131k bu t\u00fcr durumlar\u0131 yeni bir kavramla a\u00e7\u0131klayabilir miyiz acaba?<\/p>\n

Mesleki de\u011ferlerle de\u011fil de rakip de\u011ferlerle<\/strong> davran\u0131yoruz da ondan!<\/p>\n

Asl\u0131nda hangi d\u00fczeyde olursa olsun (bir akademisyen, \u00fcst-orta-alt d\u00fczey y\u00f6netici, mesle\u011fe yeni ba\u015flam\u0131\u015f bir k\u00fct\u00fcphaneci-ar\u015fivci ya da mesle\u011fe haz\u0131rlanan bir \u00f6\u011frenci) mesle\u011fimizde rakip de\u011ferlere g\u00f6re davranman\u0131n sonucu mesle\u011fimiz ad\u0131na b\u00fcy\u00fck olumsuz sonu\u00e7lar yarat\u0131yor.<\/p>\n

Ve bug\u00fcn mesle\u011fimiz ad\u0131na ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli sorunlar\u0131n bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zda politik, y\u00f6netimsel, e\u011fitimsel, hukuksal ba\u015fka nedenleri olmakla birlikte, bizlerin mesleki de\u011ferlere g\u00f6re de\u011fil de rakip de\u011ferlere dayal\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n az m\u0131 pay\u0131 vard\u0131r acaba?<\/p>\n

Bu nedenle \u201ci\u011fne-\u00e7uvald\u0131z \u00f6nerisini\u201d unutmamak gerek.<\/p>\n

Ve i\u011fneyi kendimize bat\u0131rma zaman\u0131n\u0131n ge\u00e7mekte oldu\u011funu.<\/p>\n

\u0130\u015fin unutulmamas\u0131 gereken bir ba\u015fka yan\u0131 da \u015fudur: Rakip de\u011ferlere g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz kendi yarar\u0131m\u0131za bir davran\u0131\u015f\u0131n olumsuz sonu\u00e7lar\u0131 bir s\u00fcre sonra bize de ula\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

Sayg\u0131lar\u0131mla,<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n

Finks, Lee. (1989).Values\u00a0 without shame. American Libraries,\u00a0<\/em>20, 352-356.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[avatar user=”bulentyilmaz” \/] Prof.Dr.B\u00fclent YILMAZ Hacettepe \u00dcniversitesi BBY B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Di\u011fer baz\u0131 alanlarda kullan\u0131landan farkl\u0131 olarak felsefi anlam\u0131yla de\u011fer kavram\u0131, \u201cg\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131za ve eylemlerimize y\u00f6n veren, rehberlik eden i\u00e7sel rehberimiz, ilkelerimizdir.\u201d Yani, her hangi bir durumda bir davran\u0131\u015fta, eylemde bulunma s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bize, \u201cyap-yapma,\u201d ya da \u201c\u015f\u00f6yle yap-b\u00f6yle yap,\u201d diyen i\u00e7 hakemimizdir.<\/p>\n","protected":false},"author":146,"featured_media":25060,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1502],"tags":[1460],"class_list":["post-25059","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prof-dr-bulent-yilmaz","tag-kose-yazarlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25059"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/146"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25059"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25062,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25059\/revisions\/25062"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}