{"id":25052,"date":"2018-09-08T21:04:00","date_gmt":"2018-09-08T18:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/?p=25052"},"modified":"2018-10-23T09:06:35","modified_gmt":"2018-10-23T06:06:35","slug":"tabandan-tavana-veritabanlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/2018\/09\/08\/tabandan-tavana-veritabanlari","title":{"rendered":"Tabandan tavana veritabanlar\u0131 | Cem \u00d6ZEL"},"content":{"rendered":"

[avatar user=”cemozel” \/]
\nCem \u00d6ZEL<\/a>
\nKullan\u0131c\u0131 Hizmetleri Y\u00f6neticisi\/Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi Bilgi Merkezi<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>“Bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok mu arad\u0131n?” diye sorabilirsiniz. \u00c7ok aramad\u0131m; ama \u00fczerinde biraz u\u011fra\u015ft\u0131m. Tabandan kast\u0131m veritabanlar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer, tavan ise \u015fu anda geldi\u011fi nokta (C\u00fcmlenin sonu “nokta” kelimesiyle bitti\u011fi i\u00e7in\u00a0 “.” koymad\u0131m. Karakter israf\u0131 yap\u0131p de\u011ferli zaman\u0131n\u0131z\u0131 almak istemem.) K\u0131saca s\u00f6ylemek gerekirse tarihine tan\u0131kl\u0131k etti\u011fim veritabanlar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi potamda erittiklerimle anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n

“Saftirik’in 11. Serisi mi? D\u00fcn benim raflar\u0131m\u0131n aras\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm. Odandaki masan\u0131n \u00fczerine koydum Pamirac\u0131m.”<\/p>\n

“Su mu?”
\n“Mutfa\u011f\u0131n yerini biliyorsun. Suyunu kendin de alabilirsin can\u0131m.”<\/p>\n

(Kusura bakmay\u0131n, bi’ yandan da k\u0131z\u0131ma laf yeti\u015ftiriyorum.)<\/p>\n

Veritabanlar\u0131n\u0131 ilk tan\u0131d\u0131\u011f\u0131mda CD’lerin i\u00e7inde bir hazine gibiydiler: bilgi hazinesi. “Tower” denilen ve birden fazla CD-Rom’un tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisayar kasalar\u0131n\u0131n i\u00e7inde t\u0131k\u0131\u015f t\u0131k\u0131\u015f ya\u015f\u0131yorlard\u0131. K\u0131yamam yaa!<\/p>\n

\u0130lk tam metinli makalelerin Dos ortam\u0131nda mavi \u00fczerine beyaz harflerle yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. Sene 99 olmal\u0131. Tam metinleri diskete kaydederdik. \u00d6\u011frencilere nas\u0131l diskete kaydedeceklerini g\u00f6sterirdik.<\/p>\n

Sonra Internet girdi hayat\u0131m\u0131za. \u00d6nce \u00f6zler ta\u015f\u0131nd\u0131 bu ortama sonra tam metinler. Uzaktan eri\u015fimle de her yerden eri\u015fim d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131.
\nO zamanlar veritaban\u0131 demek EBSCO (ELTON B STEPHENS CORPORATION) demekti. Sana ya\u011f, Selpak gibi. Sonra \u00e7e\u015fit artt\u0131. Renkli renkli, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit, konulu veritabanlar\u0131. Kimisi “en g\u00fcnceli bende bulursun” dedi. Kimisi “benim yeni yetme bilgilerle i\u015fim olmaz, ben daha \u00e7ok eski yay\u0131nlar\u0131 veriyorum” diyerek g\u00fcncellere hava att\u0131. Bu furyayla birlikte veritaban\u0131 say\u0131s\u0131nda bir art\u0131\u015f oldu. Onarl\u0131 onarl\u0131 klas\u00f6rlere ta\u015f\u0131y\u0131p tek bir klas\u00f6rden taramam\u0131z\u0131 sa\u011flayan bir \u00fcr\u00fcnle tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m 2006’n\u0131n sonlar\u0131nda: Metalib. Ondan sonra da Google’dan etkilenen sekt\u00f6r, web ke\u015fif ara\u00e7lar\u0131n\u0131 piyasaya s\u00fcrd\u00fc. Art\u0131k Google mant\u0131\u011f\u0131nda, makaleleri de, dergileri de, katalo\u011fu da tek bir aray\u00fczden tarayacakt\u0131k. Her \u015feyin bir kutucuktan taranmas\u0131 devri.<\/p>\n

Sonralar\u0131 veritabanlar\u0131 da ak\u0131llanmaya ba\u015flad\u0131. 2014’te TK’da “Dost Teknoloji<\/a><\/strong>” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda da bahsetmi\u015ftim. Siz bir makale tararken, d\u00f6rt be\u015f tane de kendisi tavsiye ediyordu: “\u015eunlara da bakabilirsin, belki ilgini \u00e7eker.”<\/p>\n

Bu s\u00fcre zarf\u0131nda akl\u0131mda kalan baz\u0131 sorunlar ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6rne\u011fin bir veritaban\u0131nda t\u0131pk\u0131 bas\u0131m \u00f6zelli\u011fi tam oturmam\u0131\u015ft\u0131. Makalenin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6nceki makalenin bitti\u011fi yerde \u00f6rne\u011fin sayfan\u0131n ortas\u0131nda ba\u015fl\u0131yordu. Bunlar\u0131 veritaban\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131na d\u00fczelttirdik. Bir di\u011fer sorun da 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Sald\u0131r\u0131lar olduktan sonra EBSCO veritaban\u0131na 6 saat eri\u015fememi\u015ftik. Yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam ana “server”lar \u0130kiz Kulelerdeydi. Onlar da y\u0131k\u0131ld\u0131; ama Boston’da yedekleme yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in 6 saat sonra eri\u015fim yeniden sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

Bu aralar bir de makalelerin sadece PDF olmalar\u0131ndan kaynaklanan bir sorun ya\u015fan\u0131yor. Eskiden PDF’ten \u00f6nce, makalelerin html sayfalar\u0131 vard\u0131. Ba\u015f\u0131 sonu belli olup; ama aralar\u0131ndaki sayfalar\u0131n nerede ba\u015flay\u0131p bitti\u011fini g\u00f6rmek olanaks\u0131zd\u0131. Yararlanaca\u011f\u0131n\u0131z vakit, sayfa numaras\u0131 veremiyordunuz. PDF’in yani t\u0131pk\u0131 bas\u0131m\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 bu sorunu ortadan kald\u0131rd\u0131. Art\u0131k PDF reva\u00e7ta. Her ne kadar kimi veritabanlar\u0131 makalelerin hem PDF’ini hem de html formatlar\u0131n\u0131 verse de baz\u0131lar\u0131 sadece PDF vermekle yetiniyorlar. Sadece PDF olmas\u0131n\u0131n da baz\u0131 sak\u0131ncalar\u0131 var. Zaman zaman scan edilerek ve sadece salt okunabilir \u00f6zelli\u011fi nedeniyle kolay kolay al\u0131nt\u0131 yap\u0131lam\u0131yor. Bir de \u015funu s\u00f6ylemek isterim ki, art\u0131k metin \u00e7evirme sistemleri g\u00fcnden g\u00fcne geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin Chrome kullan\u0131p da \u0130ngilizce bir makalenin html versiyonunu sa\u011f t\u0131klayarak do\u011frudan T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirebiliyorsunuz. Yabanc\u0131 dille sorun ya\u015fayan kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir imkan; ancak bu imkan\u0131n kullan\u0131c\u0131lara sunulabilmesi i\u00e7in sadece PDF veren veritabanlar\u0131n\u0131n eski d\u00fczene d\u00f6n\u00fcp makalelerin html versiyonlar\u0131n\u0131 da vermeleri gerekmektedir. Bizden s\u00f6ylemesi.<\/p>\n

Bir de veritaban\u0131 kelimesine de\u011finmek istiyorum. TDK S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc’nde bu kelime “veri taban\u0131” diye ayr\u0131 yaz\u0131l\u0131yor; ama bi’ t\u00fcrl\u00fc bu iki kelimeyi ayr\u0131 yazmaya elim varm\u0131yor. O y\u00fczden bile bile veritaban\u0131 yazmaktan \u00e7ekinmiyorum. Efendiler! Bu iki kelimeyi birbirinden ay\u0131rmay\u0131n.<\/p>\n

Di\u011fer tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir husus da veritaban\u0131 denilince sanki i\u015flenmemi\u015f ham bilginin bu kaynaklarda yer ald\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Gayet de i\u015flenmi\u015f verinin \u00e7ok \u00f6tesinde makaleler i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in veritaban\u0131 ifadesinin de yetersiz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. Bilgitaban\u0131 m\u0131 desek acaba?<\/p>\n

Benim veritabanlar\u0131yla m\u00fcnasebetim bu \u015fekildeydi. Herkesin farkl\u0131 tecr\u00fcbeleri olmu\u015ftur mutlaka. Belki kimilerini gaza getiririm de kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 da bu ortamda bizimle payla\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

“Hadi baba.”
\n“Bitti k\u0131z\u0131m. Geliyorum.”<\/p>\n

\u00c7ocuk i\u015fte. S\u00fcrekli ilgi istiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[avatar user=”cemozel” \/] Cem \u00d6ZEL Kullan\u0131c\u0131 Hizmetleri Y\u00f6neticisi\/Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi Bilgi Merkezi “Bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok mu arad\u0131n?” diye sorabilirsiniz. \u00c7ok aramad\u0131m; ama \u00fczerinde biraz u\u011fra\u015ft\u0131m. Tabandan kast\u0131m veritabanlar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer, tavan ise \u015fu anda geldi\u011fi nokta (C\u00fcmlenin sonu “nokta” kelimesiyle bitti\u011fi i\u00e7in\u00a0 “.” koymad\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"author":143,"featured_media":25053,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1478],"tags":[1460,1437],"class_list":["post-25052","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cem-ozel","tag-kose-yazarlari","tag-univ-arastirma-kutuphaneleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25052"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/143"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25052"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25319,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25052\/revisions\/25319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}