{"id":21397,"date":"2017-03-14T12:49:48","date_gmt":"2017-03-14T09:49:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/?p=21397"},"modified":"2017-03-14T12:49:48","modified_gmt":"2017-03-14T09:49:48","slug":"kutuphanelerde-dijital-insanbilimleri-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/2017\/03\/14\/kutuphanelerde-dijital-insanbilimleri-uzerine","title":{"rendered":"K\u00fct\u00fcphanelerde Dijital \u0130nsanbilimleri \u00dczerine"},"content":{"rendered":"

\"\"K\u00fct\u00fcphanecilik alan\u0131nda \u00e7evrimi\u00e7i yay\u0131n yapan American Libraries Magazine ile bilgi hizmetleri alan\u0131nda faaliyet g\u00f6steren Gale i\u015f birli\u011finde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, dijital insanbilimlerindeki*<\/strong> g\u00fcncel ara\u015ft\u0131rmalar geleneksel y\u00f6ntemlerin \u00f6tesine ge\u00e7ti. Tarih\u00e7iler etkile\u015fimli dijital haritalar olu\u015ftururken, edebiyat\u00e7\u0131lar internette milyonlarca kitap aras\u0131nda \u00f6r\u00fcnt\u00fcler ar\u0131yor, farkl\u0131 disiplinlerden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u015flerini daha dinamik ve g\u00f6rsel k\u0131lmak i\u00e7in internetin olanaklar\u0131ndan yararlan\u0131yor.<\/p>\n

Dijital insanbilimleri ne bir alan, ne bir disiplin, ne de bir metodoloji veya bilgisayar uygulamas\u0131d\u0131r. Geli\u015fen teknoloji ile s\u00fcregelen ara\u015ft\u0131rmalar aras\u0131ndaki dinamik diyalo\u011fun sonucu ortaya \u00e7\u0131kan dijital insanbilimleri akademik \u00e7evrede uzun s\u00fcredir varl\u0131k g\u00f6steriyor.<\/p>\n

K\u00fct\u00fcphane ve k\u00fct\u00fcphaneciler dijitalle\u015ftirme projelerinde ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri i\u015f birlikleri; ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve \u015firketlerle metin madencili\u011fi haklar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131klar\u0131 tart\u0131\u015fmalar; \u00e7evrimi\u00e7i s\u00fcreli yay\u0131nlara sa\u011flad\u0131klar\u0131 eri\u015fim ve olu\u015fturduklar\u0131 makerspace alanlar\u0131yla dijital insanbilimlerinin geli\u015fiminde \u00f6nemli rol oynad\u0131lar. Bilgiye eri\u015fim ve bilginin korunmas\u0131 gibi konulara dair sunduklar\u0131 hizmetlerle bu alana katk\u0131da bulundular. Dijital insanbilimlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve giderek daha karma\u015f\u0131k teknik ihtiya\u00e7 ve uygulama gerektirmesi, k\u00fct\u00fcphanelerde bu gibi yeni durumlara nas\u0131l uyum sa\u011flanaca\u011f\u0131na dair birtak\u0131m belirsizlikleri de beraberinde getirdi.<\/p>\n

American Libraries Magazine ve Gale, k\u00fct\u00fcphanelerin dijital insanbilimlerinin geli\u015ftirilmesindeki rol\u00fc ve bu kapsamda verdi\u011fi hizmet ve projeleri de\u011ferlendirmek amac\u0131yla bir anket ger\u00e7ekle\u015ftirdi.2 Buna g\u00f6re:<\/p>\n

K\u00fct\u00fcphanelerin %97\u2019si dijital insanbilimlerine ait kaynaklar ile bu alanda ger\u00e7ekle\u015ftirilen proje \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131n k\u00fct\u00fcphane koleksiyonunda yer almas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ankete kat\u0131lanlar\u0131n yar\u0131s\u0131na g\u00f6re (%51) dijital insanbilimleri alan\u0131nda verilen dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetinin kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %17\u2019si kurumlar\u0131nda dijital ara\u015ft\u0131rma hizmeti verilmedi\u011fini; %41\u2019i ise sadece talep do\u011frultusunda bu hizmetlerin verildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Dijital insanbilimleri ile dijital koleksiyon geli\u015ftirme faaliyeti baz\u0131 k\u00fct\u00fcphaneler i\u00e7in \u00f6ncelikli de\u011fil. Sadece %19\u2019u kapsaml\u0131 dijital insanbilimleri merkezleri kurmu\u015f.<\/p>\n

K\u00fct\u00fcphanelerin %21\u2019i te\u015fkilatlanmada dijital insanbilimleri k\u00fct\u00fcphanecisi gibi \u00f6zel pozisyonlar olu\u015ftururken, di\u011ferleri personelin proje i\u015f birlik\u00e7isi olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde e\u011fitim almas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Dijital insanbilimlerinin k\u00fct\u00fcphanelerin yakla\u015f\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekir. Bu durum anla\u015f\u0131labilir olmakla beraber, dijital insanbilimlerinin geli\u015fme h\u0131z\u0131 ve kurumlar\u0131n buna nas\u0131l ayak uyduraca\u011f\u0131na dair belirsizlikler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, k\u00fct\u00fcphaneleri salt bir hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 olmaktan \u00e7ok kullan\u0131c\u0131lara yeni \u00e7\u00f6z\u00fcmler getiren bir ara\u015ft\u0131rma orta\u011f\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek daha yararl\u0131 olabilir. Ankete kat\u0131lanlar\u0131n %63\u2019\u00fcn\u00fcn tercihi de dijital insanbilimleri k\u00fct\u00fcphanecisinin tam donan\u0131ml\u0131 bir proje orta\u011f\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda k\u00fct\u00fcphane ve k\u00fct\u00fcphanecilerin dijital insanbilimlerine katk\u0131s\u0131nda kullan\u0131c\u0131 ilgisi de \u00f6nemli. Ankete kat\u0131lanlar\u0131n %40\u2019\u0131, k\u00fct\u00fcphanelerinin bu alanda ba\u015fka kurumlarla i\u015f birli\u011fi geli\u015ftirmesi gerekti\u011fini savunuyor. \u00c7o\u011funlu\u011fu da, i\u015f birli\u011fi geli\u015ftirmede \u00f6nemli bir yer tutan disiplinleraras\u0131 projelerin k\u00fct\u00fcphaneler taraf\u0131ndan te\u015fvik edildi\u011fini belirtiyor. \u00d6te yandan ankette, dijital insanbilimleri projeleri kapsam\u0131nda k\u00fct\u00fcphanelerin rol\u00fcn\u00fcn daha net olmas\u0131 gerekti\u011fine, \u00e7o\u011fu k\u00fct\u00fcphanenin yaz\u0131l\u0131 bir politikas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve fon geli\u015ftirme konusuna de\u011finiliyor.<\/p>\n

Dijital insanbilimlerini ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla beraber, k\u00fct\u00fcphaneler de projelerini dijital olarak sunarak, bu nitelikteki koleksiyonlar\u0131n geli\u015ftirilmesine ve metin i\u00e7erisinde kapsaml\u0131 arama yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n veren projeler \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131. Bu anlamda ABD\u2019de, kent k\u00fct\u00fcphaneleri ile \u00fcniversitelerin i\u015f birli\u011fiyle \u00e7e\u015fitli projeler y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. New York Kent K\u00fct\u00fcphanesi ve Maryland Institute for Technology in the Humanities ortakl\u0131\u011f\u0131yla geli\u015ftirilmi\u015f olan Shelley-Godwin Ar\u015fivi bunlardan biri. Bu t\u00fcr projelerde kullan\u0131lan uygulamalar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelen optik karakter tan\u0131ma (OCR) ve geni\u015fletilebilir bi\u00e7imleme dili (XML) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, metinler aranabilir ve d\u00fczenlenebilir h\u00e2le getiriliyor; y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckte taranabilen belge ve kaynaklar \u00e7evrimi\u00e7i eri\u015fime a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Bu yaz\u0131 American Libraries Magazine\u2018de yay\u0131mlanan \u201cSpecial Report: Digital Humanities in Libraries\u201d yaz\u0131s\u0131ndan derlenmi\u015ftir.<\/p>\n

*Dijital insanbilimleri<\/strong><\/p>\n

\u00dcniversite ve ara\u015ft\u0131rma merkezlerinde bilgisayar teknolojileri ve insan bilimleri i\u00e7in haz\u0131rlanan programlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla yap\u0131lan pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine \u00f6n ayak olan bir paradigmad\u0131r. Dijital insanbilimleri, makine taraf\u0131ndan okunabilir metin analizi ve madencili\u011fi, ar\u015fiv ve k\u00fct\u00fcphane kataloglar\u0131n\u0131n say\u0131salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, veritaban\u0131 y\u00f6netimi, g\u00f6rselle\u015ftirme ve sosyal a\u011flar gibi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7erir.<\/p>\n

Anket sonu\u00e7lar\u0131 i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z: 1<\/a> | 2<\/a><\/p>\n

Kaynak<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fct\u00fcphanecilik alan\u0131nda \u00e7evrimi\u00e7i yay\u0131n yapan American Libraries Magazine ile bilgi hizmetleri alan\u0131nda faaliyet g\u00f6steren Gale i\u015f birli\u011finde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, dijital insanbilimlerindeki* g\u00fcncel ara\u015ft\u0131rmalar geleneksel y\u00f6ntemlerin \u00f6tesine ge\u00e7ti. Tarih\u00e7iler etkile\u015fimli dijital haritalar olu\u015ftururken, edebiyat\u00e7\u0131lar internette milyonlarca kitap aras\u0131nda \u00f6r\u00fcnt\u00fcler ar\u0131yor, farkl\u0131 disiplinlerden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u015flerini daha dinamik ve g\u00f6rsel k\u0131lmak i\u00e7in internetin olanaklar\u0131ndan yararlan\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21398,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[966,965],"class_list":["post-21397","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-digital-humanities","tag-dijital-insanbilimleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21397"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21397"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21397\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21399,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21397\/revisions\/21399"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}