{"id":2090,"date":"2010-01-18T18:19:27","date_gmt":"2010-01-18T15:19:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/?p=2090"},"modified":"2018-08-13T16:06:42","modified_gmt":"2018-08-13T13:06:42","slug":"gecmisi-ariyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/2010\/01\/18\/gecmisi-ariyoruz","title":{"rendered":"Ge\u00e7mi\u015fi ar\u0131yoruz"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Erzurum\u2019la ilgili tarihi kay\u0131tlarda yer alan, ancak kaybolan tarihi k\u00fct\u00fcphaneler hakk\u0131nda bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131yor. Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Bilgi ve Belge Y\u00f6netimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nce Erzurum\u2019daki tarihi k\u00fct\u00fcphanelerle ilgili olarak, bir ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Yrd. Do\u00e7. Dr. D\u00fcndar Alik\u0131l\u0131\u00e7\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda, Erzurum\u2019un tarihi kay\u0131tlar\u0131nda olup, ancak kaybolan k\u00fct\u00fcphanelerine ili\u015fkin bilgiler toplan\u0131yor.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ERZURUM K\u00dcT\u00dcPHANELER\u0130N\u0130N TAR\u0130H\u0130<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Bilgi ve Belge Y\u00f6netimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Yrd. Do\u00e7. Dr. D\u00fcndar Alik\u0131l\u0131\u00e7, k\u00fct\u00fcphanelerin, her t\u00fcrl\u00fc yaz\u0131l\u0131 bas\u0131l\u0131 belge ve yay\u0131n\u0131n korunup, gerekti\u011finde yararlan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131lar oldu\u011funu belirterek, Erzurum&#8217;daki bu yap\u0131lar\u0131 incelerken, olay\u0131n tarihi seyrini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak, nas\u0131l gelenekle\u015fti\u011fini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131n\u0131 kaydetti. Alik\u0131l\u0131\u00e7, tarihin ilk d\u00f6nemlerinden itibaren Bizans, Sasani ve Pers gibi de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetlerin idaresi alt\u0131nda kalm\u0131\u015f olan Erzurum\u2019un, Hun ak\u0131nlar\u0131yla birlikte T\u00fcrk medeniyetiyle tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek, \u201cErzurum, Hz. Osman d\u00f6neminde ba\u015flat\u0131lan fetihlerle \u0130slam; Sel\u00e7uklu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Sultan Alparslan&#8217;\u0131n, bu b\u00f6lgeyi Saltuk Bey&#8217;in idaresine vermesiyle de, T\u00fcrk- \u0130slam medeniyetiyle tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Malazgirt zaferinden sonra B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu Devleti&#8217;ne ba\u011fl\u0131 Anadolu&#8217;da kurulmu\u015f ilk T\u00fcrk beyli\u011fi olan Saltuklular&#8217;\u0131n ba\u015fkenti olmu\u015f olan Erzurum, \u0130lhanl\u0131lar ve en son Osmanl\u0131lar d\u00f6neminde de \u00f6nemli merkezlerden biri olmaya devam etmi\u015ftir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ERZURUM K\u00dcLT\u00dcR\u00dcNE RUS DARBES\u0130<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erzurum&#8217;da k\u00fclt\u00fcrel anlamda ilk \u0130slami d\u00f6nem mimari eserlerinin Saltuklular devrinden kalma oldu\u011funu belirten Alik\u0131l\u0131\u00e7, Sel\u00e7uklular d\u00f6neminde ise, Erzurum&#8217;da bulunan en ihti\u015faml\u0131 abidenin; \u00a0\u00c7ifte Minareli Medrese oldu\u011funu dile getirdi. Hatuniye Medresesi ad\u0131 ile de bilinen medresenin, 1828 Rus i\u015fgalinde \u00e7ok zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatan Yrd. Do\u00e7. Dr. D\u00fcndar Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u201cRuslar kap\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6k\u00fcp, baz\u0131 yazmalarla birlikte g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bug\u00fcn Rusya&#8217;n\u0131n Petersburg \u015fehrindeki k\u00fct\u00fcphanede Erzurum&#8217;dan ka\u00e7\u0131r\u0131lan kitaplar sergilenmektedir. Sel\u00e7uklular\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra Erzurum&#8217;da \u0130lhanl\u0131lar devri ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde Erzurum mimari a\u00e7\u0131dan alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bu eserlerin \u00e7o\u011fu baz\u0131 tahribata ra\u011fmen g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fabilmi\u015ftir. En \u00f6nemli eser ise Yakutiye ve Ahmediye Medreseleri&#8217;dir. Bu medreselerdeki kitapl\u0131klardan ve kitap say\u0131lar\u0131 ile ilgili bir malumat bulamad\u0131k; ama Yakutiye Medresesi&#8217;nden mezun olan Trabzon- Of M\u00fcft\u00fcs\u00fc Hac\u0131 Salih Efendi&#8217;nin \u00c7aykara&#8217;daki k\u00fct\u00fcphanesinde Yakutiye Medresesi m\u00fch\u00fcrl\u00fc kitaplar oldu\u011funu tespit ettik.\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">OSMANLI DEVR\u0130 K\u00dcT\u00dcPHANELER\u0130<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nde sosyal hizmetlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, hay\u0131r sahiplerinin kurdu\u011fu vak\u0131flar vas\u0131tas\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatan Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u201cBu vak\u0131flar aras\u0131nda m\u00fcderris ve \u00f6\u011frencilerin, mahallelerde de mahalle halk\u0131n\u0131n kitap ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f kitap ve k\u00fct\u00fcphane vak\u0131flar\u0131 da bulunmaktayd\u0131. Bu k\u00fct\u00fcphaneler ilk devirde cami, t\u00fcrbe ve tekke gibi m\u00fcstakil bir hay\u0131r kurumunun i\u00e7erisinde kurulmu\u015flard\u0131. Daha sonraki y\u00fczy\u0131llarda da ayn\u0131 gayeye y\u00f6nelik, yine bir vak\u0131f kurulu\u015fu olan m\u00fcstakil k\u00fct\u00fcphaneler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden Osmanl\u0131 devri k\u00fct\u00fcphaneleri kar\u015f\u0131m\u0131za bir vak\u0131f kurulu\u015fu olarak \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 kay\u0131tlar\u0131nda, Erzurum&#8217;da yap\u0131lm\u0131\u015f en eski tarihli k\u00fct\u00fcphanenin, 1737 tarihinde tesis edilmi\u015f olan Habib Efendi K\u00fct\u00fcphanesi oldu\u011funu kaydeden Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u201c\u015eeyhler Mahallesi\u2019nde, Habib Efendi taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan k\u00fct\u00fcphanede 245 adet kitap bulunmaktayd\u0131. Bu k\u00fct\u00fcphane, Erzurum&#8217;da kayd\u0131 bulunan ilk ve \u00f6zel k\u00fct\u00fcphanelerden oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r. 18. y\u00fczy\u0131lda yap\u0131lan di\u011fer bir k\u00fct\u00fcphane Halil Efendi K\u00fct\u00fcphanesi&#8217;dir. \u00c7ukur mahallede, Zeynel Camii yak\u0131n\u0131nda Halil Efendi taraf\u0131ndan 1747 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015f, 240 cilt kitab\u0131 bulunmaktayd\u0131. Bu d\u00f6nemde yap\u0131lan ba\u015fka bir k\u00fct\u00fcphane ise Erzurum Valisi Yaz\u0131c\u0131zade \u0130brahim Pa\u015fa&#8217;n\u0131n kurdu\u011fu k\u00fct\u00fcphanedir. 1748 y\u0131l\u0131nda kendi ad\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 cami, medrese, mektep ve k\u00fct\u00fcphane gibi de\u011fi\u015fik hayratlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u00c7ifte Hamam Mahallesi&#8217;nde kurulan k\u00fct\u00fcphanenin ka\u00e7 adet kitab\u0131 oldu\u011fu bilinmemektedir. Bug\u00fcn \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesi&#8217;nde \u0130brahim Pa\u015fa vakfiyesi m\u00fch\u00fcrl\u00fc kitaplar bulunmaktad\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">19. Y\u00dcZYILIN ERZURUM\u2019DAK\u0130 \u0130LK K\u00dcT\u00dcPHANES\u0130<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">19. y\u00fczy\u0131lda kurulan ilk k\u00fct\u00fcphanenin ise, Cennetzade Abdullah Efendi K\u00fct\u00fcphanesi oldu\u011funu anlatan Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u201cYukar\u0131 Mumcu Mahallesi&#8217;nde Cennetzade Abdullah Efendi taraf\u0131ndan 1834 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan k\u00fct\u00fcphanenin 450 kitab\u0131 mevcuttu. Erzurum k\u00fct\u00fcphaneleri i\u00e7erisinde, kay\u0131tl\u0131 kitap olarak en \u00e7ok kitap bu k\u00fct\u00fcphanede bulunmaktayd\u0131. Bu k\u00fct\u00fcphaneye ait bir katalogun el yazmas\u0131 bug\u00fcn G\u00fcrcistan Bilimler Akademisi&#8217;nde bulunmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemin bir di\u011fer k\u00fct\u00fcphanesi ise Feyziye Camii yak\u0131n\u0131nda 1845 tarihinden \u00f6nce kurulan, kitap \u00e2deti belli olmayan Muid Muhyeddin Efendi K\u00fct\u00fcphanesi&#8217;dir.\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erzurum&#8217;daki tarihi k\u00fct\u00fcphanelerden bir di\u011ferinin de, Hac\u0131 Mehmed Efendi K\u00fct\u00fcphanesi oldu\u011funa i\u015faret eden Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u015funlar\u0131 kaydetti: \u201cKarakilise ( Karak\u00f6se) Mahallesi&#8217;nde 1871 y\u0131l\u0131nda Erzurum&#8217;un me\u015fhur ve ileri gelen ailelerinden Ka\u00e7\u0131rzade Hac\u0131 Mehmed Efendi taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan k\u00fct\u00fcphanede 273 tane kitap bulunmaktayd\u0131. Erzurum k\u00fct\u00fcphaneleri aras\u0131nda kay\u0131tlarda kurulu\u015f tarihi belli olmayan iki k\u00fct\u00fcphane vard\u0131r. Hac\u0131 Dede A\u011fa K\u00fct\u00fcphanesi, Pervizo\u011flu Camii biti\u015fi\u011finde Mehmed Dede Selim A\u011fa taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olup, i\u00e7erisinde 330 adet kitap mevcuttu. Di\u011fer bir k\u00fct\u00fcphane de Caferiye Mahallesi&#8217;nde Halil Efendi taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan ve i\u00e7erisinde 150 adet kitap bulunan Halil Efendi K\u00fct\u00fcphanesi&#8217;dir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ERZURUM\u2019DA \u0130LK K\u00dcT\u00dcPHANE, 1940 YILINDA KURULDU<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erzurum&#8217;un k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sunan k\u00fct\u00fcphanelerin; Cumhuriyet d\u00f6neminde de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Alik\u0131l\u0131\u00e7, \u201c\u0130lk k\u00fct\u00fcphane 1940 y\u0131l\u0131nda Halkevi K\u00fct\u00fcphanesi ad\u0131 alt\u0131nda kurulmu\u015f, 1952&#8217;den itibaren Umumi K\u00fct\u00fcphane olarak hizmete devam etmi\u015f, daha sonra ismi \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesi olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesi bug\u00fcn 70 bini bulan kitap say\u0131s\u0131yla birlikte, 400 adet yazma eser, 2 bin adet basma eser ve 53 adet Fars\u00e7a eserle b\u00f6lgenin kitap ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Bununla beraber 1957 y\u0131l\u0131nda Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi&#8217;yle beraber kurulan \u00dcniversite K\u00fct\u00fcphanesi 250 bini a\u015fk\u0131n kitap yek\u00fbnuyla b\u00f6lgenin en \u00f6nemli k\u00fct\u00fcphanesidir. Ayr\u0131ca \u00dcniversite K\u00fct\u00fcphanesi, yazma eserler koleksiyonu olarak da T\u00fcrkiye&#8217;nin nadir k\u00fct\u00fcphaneleri aras\u0131ndad\u0131r. Zengin bir k\u00fclt\u00fcr gelene\u011fi olan Erzurum&#8217;da kitapl\u0131klar\u0131n da haliyle zengin oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bir gelenek \u015feklinde hala, Erzurum evlerinde, y\u0131llard\u0131r babadan o\u011fla aktar\u0131lan kitaplar saklanmaktad\u0131r. Bu \u00f6zel koleksiyonlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: Nam\u0131k Efendizade Rasim Efendi K\u00fct\u00fcphanesi, Ramiz Efendi Torunu Handan \u00c7avu\u015fo\u011flu K\u00fct\u00fcphanesi,, Feyyaz \u0130brahimhakk\u0131o\u011flu, Selahattin \u0130p\u00e7i, Ali Karasu,Turgut Il\u0131cal\u0131 ve Ezel Elverdi K\u00fct\u00fcphanesi\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kaynak: http:\/\/www.erzurumgazetesi.com.tr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erzurum\u2019la ilgili tarihi kay\u0131tlarda yer alan, ancak kaybolan tarihi k\u00fct\u00fcphaneler hakk\u0131nda bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131yor. Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Bilgi ve Belge Y\u00f6netimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nce Erzurum\u2019daki tarihi k\u00fct\u00fcphanelerle ilgili olarak, bir ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Yrd. Do\u00e7. Dr. D\u00fcndar Alik\u0131l\u0131\u00e7\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda, Erzurum\u2019un tarihi kay\u0131tlar\u0131nda olup, ancak kaybolan k\u00fct\u00fcphanelerine ili\u015fkin bilgiler toplan\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1541],"tags":[1389],"class_list":["post-2090","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ataturk-universitesi-bilgi-ve-belge-yonetimi-bolumu","tag-ataturk-bby"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2090"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2090"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24906,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2090\/revisions\/24906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}