H\u00dcSEY\u0130N G\u00d6KCAN, TUBA AKIN<\/p>\n
K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, kurakl\u0131k, deprem, su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 derken i\u015fte size yeni bir felaket senaryosu: \u0130nternette arama motorlar\u0131 \u00e7\u00f6kerse hayat durur mu? Son y\u0131llarda bilgiye eri\u015fimde gazetecisinden i\u015fadam\u0131na, akademisyeninden \u00f6\u011frencisine kadar her okuryazar\u0131n hayat\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezlerinden biri olan internet ve arama motorlar\u0131 bir g\u00fcn \u00e7\u00f6kerse, hayat\u0131m\u0131z\u0131 ne kadar etkiler?<\/p>\n
Arama motorlar\u0131 \u00e7\u00f6kerse k\u00fct\u00fcphanelere nur ya\u011far.<\/p>\n
\u0130nternet sayesinde d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn bilgisi bir \u2018t\u0131k\u2019 ile parmaklar\u0131m\u0131z\u0131n ucunda yer al\u0131yor. D\u00fcnyadaki web sayfas\u0131 say\u0131s\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l 100 milyon adedi ge\u00e7ti. Firmalardan \u015fah\u0131slara, devlet kurumlar\u0131ndan medyaya internette kendine yer edindi. \u00d6yle ki internet, bilgi i\u00e7in en \u00f6nemli referans kaynaklar\u0131ndan biri halini ald\u0131. Sanal d\u00fcnya ne aran\u0131rsa bulunabilecek bir mecraya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bilgilere kolay bir \u015fekilde ula\u015f\u0131labilmesi ara\u015ft\u0131rma yapmak isteyenlerin i\u015fini kolayla\u015ft\u0131r\u0131rken, baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in bir f\u0131rsat olarak de\u011ferlendiriliyor. \u00dcnl\u00fcler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da t\u0131pk\u0131 TV, gazete gibi kendini g\u00f6sterme i\u00e7in yeni bir alan sunuyor internet. \u00d6yle ki internette en \u00e7ok arananlar aras\u0131na girmek g\u00fcndemde kalma ara\u00e7lar\u0131ndan biri halini ald\u0131. Web\u2019deki bilgi y\u0131\u011f\u0131n\u0131 aras\u0131nda istedi\u011fimizi en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde bize ula\u015ft\u0131ran arama motorlar\u0131 olmasa samanl\u0131kta i\u011fne aramak durumuna d\u00fc\u015febilirdik. Google, Yahoo, Live Search gibi arama motorlar\u0131 milyarlarca bilginin yer ald\u0131\u011f\u0131 u\u00e7suz bucaks\u0131z sanal \u00e2lemde istenilen bilgiyi saniyeden daha k\u0131sa s\u00fcrede bize getiriyor. Arama motorlar\u0131 internetteki bir\u00e7ok bilgiyi birbirine ba\u011flayan bir g\u00f6rev de \u00fcstleniyor. Zira ayn\u0131 konu hakk\u0131nda bir\u00e7ok bilgi d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerine yay\u0131lm\u0131\u015f durumda bulunuyor. Arama motorunda arama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu bilgileri bir arada g\u00f6rme imk\u00e2n\u0131 elde ediliyor. B\u00f6ylece i\u015fe yarayan bilgilere \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ula\u015f\u0131l\u0131yor. E\u011fer google, yahoo bir s\u00fcreli\u011fine \u00e7\u00f6kse internette ta\u015f devrine d\u00f6n\u00fc\u015f olur.<\/p>\n
\u00c7ocu\u011funuzun ev \u00f6devi olarak \u0130stanbul\u2019un fethini yazmas\u0131 gerekiyor. Google\u2019a \u201c\u0130stanbul\u2019un fethi\u201d yaz\u0131yorsun ama eyvah google \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Bir de Yahoo\u2019yu deneyelim, o da \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f. Microsoft\u2019un Live Search\u2019\u00fcn\u00fc deneyelim. T\u00fch o da gitmi\u015f. \u00d6devin de yar\u0131na bitmesi gerekiyor. Gel de \u0130stanbul\u2019un fethini, di\u011fer siteleri ara\u015ft\u0131rarak bulmaya \u00e7al\u0131\u015f. K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n sayfas\u0131nda var m\u0131d\u0131r acaba? Varsa bile K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n sayfas\u0131n\u0131n adresi neydi sahi? \u00c7ocuk ertesi g\u00fcn okulda \u00f6\u011fretmenine, \u201cHocam google \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6devimi yapamad\u0131m.\u201d demek zorunda kalacak. Eskiden k\u00fct\u00fcphaneler, evdeki kitapl\u0131k idi bilgi kaynaklar\u0131m\u0131z. Ansiklopediler, tozlu kitap sayfalar\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7en saatler sayesinde uzun emekler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir bilgiye ula\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Ara\u015ft\u0131rma yapan bilim adamlar\u0131, alanlar\u0131ndaki kitap koleksiyonlar\u0131, bilimsel dergiler, makaleler ve konferanslar ile istedikleri bilgilere ula\u015f\u0131yordu. H\u00e2l\u00e2 bu y\u00f6ntemler kullan\u0131lsa da internet, bilgiye eri\u015fim h\u0131z\u0131n\u0131 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131. Gazeteciler ar\u015fivlerde, kitaplarda arad\u0131klar\u0131 bilgileri google\u2019a sorarak birka\u00e7 saniyede buluyor. Ya da g\u00fcndemi takip etmek i\u00e7in her gazetenin sayfas\u0131n\u0131 tek tek okuyaca\u011f\u0131na internette b\u00fct\u00fcn gazeteleri h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6zden ge\u00e7irebiliyor.<\/p>\n
\u0130nternet \u00fczerinden yap\u0131lan ticaret milyarlarca dolara ula\u015ft\u0131. A\u00e7\u0131k art\u0131rma sitelerinden sat\u0131\u015f yapan firmalara kadar herkes, internet \u00fczerinden sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in milyonlarca dolar yat\u0131r\u0131m yap\u0131yor. \u00c7ok ziyaret edilen siteler rekl\u00e2m alarak kazan\u00e7 sa\u011fl\u0131yor. Milyarlarca dolar piyasa de\u011feri olan internet \u015firketleri, arama motorlar\u0131 olmasa de\u011fersiz \u015firketlere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Amazon.com, eBay, YouTube, gittigidiyor.com gibi \u015firketler ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde bilginin h\u0131zla bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan arama motorlar\u0131na bor\u00e7lu. Bir\u00e7ok insan bu sitelere arama motorlar\u0131na arad\u0131klar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in girince ula\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Arama motorlar\u0131 interneti s\u00fcrekli tar\u0131yor. Tarama i\u015flemini web s\u00fcr\u00fcngeni veya \u00f6r\u00fcmce\u011fi ad\u0131 verilen programlarla yap\u0131yor. Sayfalar\u0131 s\u00fcrekli dola\u015fan \u00f6r\u00fcmcekler sitelerdeki kelimeleri endeksleyerek kaydediyor. \u0130nternet o kadar b\u00fcy\u00fck ki arama motorlar\u0131 b\u00fct\u00fcn sanal d\u00fcnyay\u0131 gezemez. Sadece y\u00fczde 20\u2019lik bir k\u0131sm\u0131 \u00f6r\u00fcmcekler taraf\u0131ndan taran\u0131r. Haber veya blog siteleri gibi dinamik sayfalar di\u011fer sitelere g\u00f6re daha fazla ziyaret edilir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sayfalardaki bilgiler s\u0131kl\u0131kla de\u011fi\u015fir, yeni bilgiler eklenir. Arama motorlar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle dinamik sayfalardan dolay\u0131, verdi\u011fi sonu\u00e7lar 500 kat daha fazla \u00e7\u0131kabiliyor. \u00dcstelik dinamik sayfalar\u0131 endekslemek i\u00e7in daha fazla s\u00fcre gerekiyor.<\/p>\n
\u0130nternet \u00e7\u00f6kerse fonksiyonumu yitiririm<\/p>\n
Serdar Turgut: Google ve di\u011fer arama motorlar\u0131 hayat\u0131n teknolojik geli\u015fmelerine nas\u0131l \u00e7abuk uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir g\u00f6stergesi. Bunlar \u00e7\u00f6kerse ben fonksiyonumu yitiririm san\u0131r\u0131m. Her an her yaz\u0131da yeni bir \u015feyler \u00f6\u011freniyorum. Cep telefonu gibi, o yokken ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hat\u0131rlamamam\u0131z gibi, daktilo d\u00f6neminde de yazarl\u0131k yapt\u0131m ben. Ama \u015fimdi o d\u00f6nemi hat\u0131rlam\u0131yorum bile. G\u00fcvenilirli\u011fe gelince, adresler g\u00fcvenilirse, bilgi de g\u00fcvenilirdir.<\/p>\n
***<\/p>\n
Ar\u015fivi olmayanlar yand\u0131<\/p>\n
Hasan Pulur: Eskisi gibi kitaplardan dergilerden arayamayanlar bu durumdan \u00e7ok etkilenir. Her \u015fey o kadar teknolojik ki… Biz eskiden o kadar \u00e7ok ara\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131k ki, \u015fimdi bir tu\u015fa bas\u0131yorlar a\u00e7\u0131l\u0131yor. Ar\u015fivim var benim. \u00c7al\u0131\u015fma d\u00fczeniniz internete ve arama motorlar\u0131na endeksliyse \u00e7ok etkilenirsiniz tabii. Bir de \u015fu var: Bilgisayara y\u00fcklenen bilgiler do\u011fru mu? Kim y\u00fckl\u00fcyor onlar\u0131? Cenab-\u0131 Rabb\u00fclalemin y\u00fcklemiyor onlar\u0131, insan y\u00fckl\u00fcyor. \u0130nsan\u0131n her zaman do\u011fru i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131na inanm\u0131yorum. Ben de her zaman do\u011fru i\u015f yapm\u0131yorum. Ama ke\u015fke bilgisayar daha da \u00e7ok ilerlese, hatta kafamdan ge\u00e7en d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ekrana d\u00f6kse\u2026<\/p>\n
***<\/p>\n
Benim i\u00e7in zaman birden bire uzar<\/p>\n
Mehmet Barlas: Olur da bu t\u00fcr siteler \u00e7\u00f6kerse zaman benim i\u00e7in birden bire uzar. \u00c7\u00fcnk\u00fc neticede arama motorlar\u0131 benim hayat\u0131ma 7-8 sene \u00f6nce girdi. Ben kitaplardan arar\u0131m bilgiyi. D\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn mevcut bilgi kitaplardad\u0131r. As\u0131l mesele bilgiye hangi yollardan ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmekte. Benim ge\u00e7mi\u015fimde kitaplardan arama konusunda 40 y\u0131ll\u0131k bir deneyim oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok fazla zorluk \u00e7ekmezdim. Ama \u00e7ok vakit gerektirirdi. Arama motorlar\u0131 bir saniyede kar\u015f\u0131n\u0131za getiriyor.<\/p>\n
***<\/p>\n
Google, cep telefonu kadar \u00f6nemli<\/p>\n
Ahmet Hakan: \u0130nternetten \u00f6nce ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hat\u0131rlam\u0131yoruz bile. Arama motorlar\u0131 da \u00f6yle. G\u00fcndelik hayat\u0131n i\u00e7inde cep telefonu gibi bir yer edindi kendine. Buralarda \u00e7\u0131kan her bilgi g\u00fcvenilir de\u011fil elbette. Ben zaten daha \u00e7ok hat\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131m \u015feylere bak\u0131yorum bu t\u00fcr sitelerden. Benim i\u00e7in birincil kaynak de\u011fil neticede ama \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n
***<\/p>\n
\u0130nternet ku\u015fa\u011f\u0131 ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131r\u0131r<\/p>\n
Emre Ak\u00f6z: E\u011fitim olarak \u00e7arp\u0131m tablosunu ezberlemi\u015ftik. Biz o a\u00e7\u0131dan belli bir bilgiyi ezbere biliriz. Bilgisayarlar, hesap makineleri \u00e7\u00f6kse bile biz k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 kalemi elimize al\u0131r o i\u015fi yapar\u0131z. Bilgiye ula\u015fmaya gelince, benim binlerce kitab\u0131m, onlarca s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcm, ansiklopedim, atlas\u0131m var. Ama bir yere bir trenle gitmek var bir de u\u00e7akla gitmek var. Google\u2019la do\u011fmu\u015f, b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ku\u015fak ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131racak b\u00fcy\u00fck ihtimalle. Ar\u015five girme, kitap arama\u2026 B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131, bilgiye nas\u0131l ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmeyen ku\u015fak ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez san\u0131yorum. New York\u2019ta elektrik kesilince, yoksul kesim \u015fehrin merkezindeki d\u00fckk\u00e2nlar\u0131 ya\u011fmalad\u0131. \u015eimdi her \u015fey elektri\u011fin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131. Elektrik, bilgisayar, internet, Google\u2026 \u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131m\u0131z\u0131 bunun \u00fczerine kuruyoruz. B\u00fct\u00fcn bunlar gitse bile bizim ku\u015fak hayatta kal\u0131r. Can\u0131m\u0131z s\u0131k\u0131l\u0131r ama hayatta kal\u0131r\u0131z. Google ku\u015fa\u011f\u0131 ise \u00e7ok zaman ister al\u0131\u015fmak i\u00e7in.<\/p>\n
***<\/p>\n
\u00c7\u00f6kerse \u00e7\u00f6ks\u00fcn abartmayal\u0131m<\/p>\n
Ha\u015fmet Babao\u011flu: \u00c7\u00f6ks\u00fcnler, ne olacak! Ansiklopedilerim, almanaklar\u0131m, kaynak kitaplar\u0131m elimin alt\u0131nda. Ama hay\u0131r, bu cevap do\u011fru olmazd\u0131. Gazetedeki odamda dolmu\u015f ta\u015fm\u0131\u015f bir k\u00fct\u00fcphane var. Yine de hi\u00e7biri arama motorlar\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 k\u0131vrak ve zengin hizmeti sa\u011flayamaz bence. Bunu inkar edenler ya internet korkaklar\u0131d\u0131r ya da internet cahilleridir. \u015eunu kar\u0131\u015ft\u0131rmamal\u0131: Bilgi ba\u015fka bir \u015fey malumat (enformasyon) ba\u015fka bir \u015feydir. \u0130nternet malumat a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok zengin. \u0130nternetten \u00f6nce de “bilgi”yle aram\u0131z iyiydi, ho\u015ftu. Ama bilmek gerekir k, ilgi, insan beyniyle bilgi kayna\u011f\u0131 aras\u0131ndaki \u00f6zel bir ili\u015fkinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bilmesini bilmedikten sonra, ne \u00e7ok gezen ne de \u00e7ok okuyan bilir. Bilgi kirlili\u011fi laf\u0131n\u0131 bir t\u00fcr internet acemili\u011fi olarak de\u011ferlendiriyorum. Kitaplar\u0131 \u00e7ok “temiz” mi san\u0131yoruz? Ya da hayat\u0131…<\/p>\n
***<\/p>\n
K\u00fct\u00fcphanelere nur ya\u011fard\u0131 her halde<\/p>\n
Ali Fuat Kartal (T\u00fcrk K\u00fct\u00fcphaneciler Derne\u011fi Genel Ba\u015fkan\u0131): B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de internet ve arama motorlar\u0131 k\u00fct\u00fcphanelere olan ilgiyi azaltt\u0131. Ger\u00e7i internetten ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgilerin do\u011frulu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan akademisyenler k\u00fct\u00fcphanelerden daha fazla yararlan\u0131yor. Komplo teorisi \u00fcretmek istemem, arama motorlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kmesine de g\u00f6nl\u00fcm raz\u0131 olmaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc ben de kullan\u0131yorum. Ama \u00e7\u00f6kerse T\u00fcrkiye i\u00e7in k\u00fct\u00fcphaneler baz\u0131nda ne de\u011fi\u015fir bilemem. Tabii Avrupa ve Amerika gibi geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler i\u00e7in y\u0131k\u0131m olur. K\u00fct\u00fcphanelerde kaos ya\u015fan\u0131r, uzun kuyruklar olu\u015fur.<\/p>\n
Kaynak: http:\/\/www.ensonhaber.com\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
H\u00dcSEY\u0130N G\u00d6KCAN, TUBA AKIN K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, kurakl\u0131k, deprem, su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 derken i\u015fte size yeni bir felaket senaryosu: \u0130nternette arama motorlar\u0131 \u00e7\u00f6kerse hayat durur mu? Son y\u0131llarda bilgiye eri\u015fimde gazetecisinden i\u015fadam\u0131na, akademisyeninden \u00f6\u011frencisine kadar her okuryazar\u0131n hayat\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezlerinden biri olan internet ve arama motorlar\u0131 bir g\u00fcn \u00e7\u00f6kerse, hayat\u0131m\u0131z\u0131 ne kadar etkiler?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[846],"class_list":["post-1675","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","tag-bilgi-teknolojileri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1675"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1675"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1675\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}