Almanya’n\u0131n baz\u0131 kentlerinde sokaklarda duran k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fct\u00fcphanelere “a\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131” deniyor. Herkes ekleme ya da eksiltme yapabiliyor. G\u00fcn\u00fcn yirmi d\u00f6rt saati a\u00e7\u0131klar ve dermeleri s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmekte. Ya\u011fmur bile Bonn halk\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131ndan uzak tutam\u0131yor. \u015eehirdeki be\u015f dolab\u0131n bulundu\u011fu caddelerden birinde, Poppelsdorfer Bulvar\u0131’nda bir hareketlilik var. <\/p>\n
Gen\u00e7 bir kad\u0131n \u00e7abucak arabas\u0131ndan inip b\u00fcy\u00fck kestane a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki k\u00fct\u00fcphaneye yeni kitaplar ba\u011f\u0131\u015fl\u0131yor: Biri, Allan ve Barbara Pease’den Erkekler Neden Dinlemez, di\u011feri de Robert Menasse’nin Selige Zeiten, br\u00fcchige Welt’i. \u015eimdi hepsi ba\u015fka 200 yap\u0131tla birarada iki metre y\u00fcksekli\u011findeki cam kapakl\u0131 bir dolapta duruyor. “A\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131” fikri basit oldu\u011fu kadar d\u00e2hice: Herkes kitap alabilir ve koyabilir. B\u00fcrokrasiden uzak, g\u00fcn\u00fcn her saati, y\u0131l\u0131n her g\u00fcn\u00fc. K\u00fct\u00fcphaneler kullan\u0131c\u0131lar\u0131 gibi renkli ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc: Edebiyat kitaplar\u0131 yemek kitaplar\u0131n\u0131n yan\u0131nda duruyor, bilgisayar rehberleri psikolojik ara\u015ft\u0131rmalara yaslan\u0131yor. \u00d6\u011frenciler, ev kad\u0131nlar\u0131, emekliler ve evsizler gelip gidiyor. Baz\u0131lar\u0131 tesad\u00fcfen farkediyor, baz\u0131lar\u0131 d\u00fcmeni do\u011frudan dolaba k\u0131r\u0131yor. Bonn Halk Vakf\u0131ndan Nicole Schmidt “buras\u0131 ayn\u0131 zamanda bir ileti\u015fim noktas\u0131” diyor. “\u0130nsanlar kitaplar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hemen sohbete ba\u015fl\u0131yorlar”.<\/p>\n
Sosyal bir sanatsal tasar\u0131m olarak k\u00fct\u00fcphane<\/p>\n
“A\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131” Bonn Halk Vakf\u0131n\u0131n 2003 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenledi\u011fi bir fikir yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonucu. Trixy Royeck o y\u0131l \u00f6nerisiyle j\u00fcriyi ikna etmi\u015fti. O d\u00f6nem Mainz’da i\u00e7 mimarl\u0131k okuyordu ve sanat\u00e7\u0131 ikilisi Clegg & Guttman’dan ilham alm\u0131\u015ft\u0131. Bu ikili daha doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Avrupa’da a\u00e7\u0131k k\u00fct\u00fcphaneler tasarl\u0131yorlard\u0131. \u00d6nce Avusturya Graz’da sonra Almanya Hamburg ve Mainz’da. Clegg & Guttmann a\u00e7\u0131k k\u00fct\u00fcphaneleri sosyal bir sanatsal tasar\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc konulan kitaplar ve kitaplara nas\u0131l davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sanat\u00e7\u0131lara g\u00f6re o semtin yap\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. “Ya\u011fma ya da kitap dolaplar\u0131n\u0131n ba\u015fka ama\u00e7lar i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na neredeyse hi\u00e7 tan\u0131k olmad\u0131k” diyor Nicole Schmidt. Bunca y\u0131ld\u0131r tek bir grafiti yap\u0131lmam\u0131\u015f. “Biz de biraz \u015fa\u015f\u0131r\u0131yoruz ve tabii ki \u00e7ok seviniyoruz”. Bir istisna d\u0131\u015f\u0131nda: “Karnaval\u0131n kad\u0131nlar gecesinde biri Beuel semtindeki kitaplar\u0131 ate\u015fe vermi\u015f”. Bu y\u00fczden bu k\u00fct\u00fcphane karnaval d\u00f6neminin be\u015f \u00e7\u0131lg\u0131n g\u00fcn\u00fcnde istisnai olarak kapan\u0131yor.<\/p>\n
Hava \u015fartlar\u0131na dayan\u0131kl\u0131<\/p>\n
Bonn halk\u0131 kitap dolaplar\u0131n\u0131 sadece s\u0131kl\u0131kla kullanmakla kalm\u0131yor, kendilerini onlardan sorumlu da hissediyor. Baz\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fcler a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131, pornografik ya da ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z i\u00e7erikli kitaplar\u0131n konmamas\u0131na dikkat ediyor. Ayr\u0131ca arada bir cam kapaklar\u0131 siliyorlar. “Baz\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ad\u0131n\u0131 bilmiyoruz bile” diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Nicole Schmidt. “Hatta bazen yoldan ge\u00e7enler kitaplar\u0131 \u015f\u00f6yle bir d\u00fczenliyor”. Ya da \u00f6rne\u011fin, r\u00fczgardan kapaklar\u0131n biri yerinden \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa telefon ediyorlar. Dolap kapaklar\u0131n\u0131n zaman zaman de\u011fi\u015ftirilmesi s\u00fcrekli \u00e7\u0131kan tek masraf. Bu masraf da tamam\u0131yla ba\u011f\u0131\u015flardan kar\u015f\u0131lan\u0131yor. “Bu kitap dolaplar\u0131 tamamen kendi kendine i\u015fliyor” diye seviniyor vak\u0131f \u00e7al\u0131\u015fan\u0131.
\nBonn’da en son 2008 A\u011fustos’unda yeni yapt\u0131r\u0131lan iki dolab\u0131n tanesi 6.000 Avro’ya mal olmu\u015f. “Kapaklara daha iyi bir mekanik tak\u0131ld\u0131, otomatik olarak kapan\u0131yor” diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Schmidt. Camlar da hava ko\u015fullar\u0131na daha uygun, ayr\u0131ca kitaplar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan e\u011filmeye kar\u015f\u0131 daha sa\u011flam yap\u0131lm\u0131\u015f. Paslanmaya dayan\u0131kl\u0131 \u00f6zel bir \u00e7elik kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fan \u00e7er\u00e7eve kullan\u0131lmaya devam ediliyor. \u00c7elik ve camdan olu\u015fan bu konstr\u00fcksyon betona g\u00f6m\u00fcl\u00fc duruyor. B\u00f6ylece bu a\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131 zorlu f\u0131rt\u0131nalara da g\u00f6\u011f\u00fcs gerebiliyor. Uzun ya\u011f\u0131\u015f d\u00f6nemlerinde bile kitaplar nemlenmiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fim \u00e7ok h\u0131zl\u0131: “Baz\u0131 kitaplar dolapta sadece be\u015f dakika duruyor”.<\/p>\n
Tren yolculu\u011funa haz\u0131rl\u0131k”Rafta tutmak kitaba eziyettir”<\/p>\n
slogan\u0131 internetteki kitap de\u011fi\u015fim platformu Bookcrossing’e ait. Burada da okuyucular kendileri organize oluyor ve okunmu\u015f kitaplar\u0131n\u0131 bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeksizin dola\u015f\u0131ma sokuyorlar. Bookcrossing’den farkl\u0131 olarak a\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131 \u00e7ok daha yerel bir organizasyon. \u00c7evrimd\u0131\u015f\u0131 olarak da eri\u015filebilir durumda ve spontane okumalara her zaman a\u00e7\u0131k. Bonn Poppelsdorfer Bulvar\u0131’ndaki kitap dolab\u0131 tren gar\u0131n\u0131n hemen yak\u0131n\u0131nda. Nicole Schmidt bunun b\u00fcy\u00fck bir avantaj oldu\u011funu biliyor: “Trene binmeden buradan ge\u00e7en bir\u00e7ok ki\u015fi yolcuklar\u0131 i\u00e7in bir kitap al\u0131p birka\u00e7 g\u00fcn sonra geri getiriyor”. Ya da \u00e7ok be\u011fenirlerse kitab\u0131 geri vermiyorlar; buna kar\u015f\u0131n ba\u015fka bir kitap ba\u011f\u0131\u015fl\u0131yorlar. Bu herhalde hi\u00e7bir k\u00fct\u00fcphanenin sunamayaca\u011f\u0131 bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck.<\/p>\n
Bu fikrin, kenti ziyaret eden turistlerce kendi \u015fehirlerine de ta\u015f\u0131nmas\u0131 Bonn Halk Vakf\u0131’n\u0131 \u00f6zellikle sevindiriyor: “S\u0131k s\u0131k bunu nas\u0131l organize etti\u011fimize dair telefonlar al\u0131yoruz. Sonra da \u015fehirlerindeki yeni kitap dolaplar\u0131yla ilgili bas\u0131nda \u00e7\u0131km\u0131\u015f haberleri yolluyorlar”. Art\u0131k Hannover, Darmstadt ve Bayreut’ta da a\u00e7\u0131k rastlant\u0131sal k\u00fct\u00fcphaneler mevcut. Dolaplar\u0131n i\u00e7ersinde birbirinden tamamen farkl\u0131 kitaplar, \u00e7okca sosyal angajman ve ba\u015fka yerlere de g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilecek bir fikir var.<\/p>\n
Sabine Tenta
\nSerbest gazeteci; K\u00f6ln’deki Westdeutscher Rundfunk Radyo ve Televizyonu i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.
\n\u00c7eviri: Meltem Arun
\nCopyright: Goethe-Institut e. V., Online-Redaktion
\nBu makaleyle ilgili sorunuz varsa bize yazabilirsiniz:
\nonline-redaktion@goethe.de
\nOcak 2009<\/p>\n
Kaynak: 24.06.2009 tarihinde http:\/\/www.goethe.de\/ins\/tr\/lp\/wis\/bib\/tr4048459.htm adresinden eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Almanya’n\u0131n baz\u0131 kentlerinde sokaklarda duran k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fct\u00fcphanelere “a\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131” deniyor. Herkes ekleme ya da eksiltme yapabiliyor. G\u00fcn\u00fcn yirmi d\u00f6rt saati a\u00e7\u0131klar ve dermeleri s\u00fcrekli de\u011fi\u015fmekte. Ya\u011fmur bile Bonn halk\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k kitap dolaplar\u0131ndan uzak tutam\u0131yor. \u015eehirdeki be\u015f dolab\u0131n bulundu\u011fu caddelerden birinde, Poppelsdorfer Bulvar\u0131’nda bir hareketlilik var.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1504],"tags":[1410],"class_list":["post-1633","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sokak-kutuphaneleri","tag-uluslararasi-kutuphane-haberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1633"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1633"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1633\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbyhaber.com\/bby\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}