K\u00fct\u00fcphanecilerin bas\u0131l\u0131 kitaplarla i\u015fi giderek azal\u0131yor: Bug\u00fcn onlara \u00f6zellikle bilgiyi sa\u011flayan ve d\u00fczenleyen uzmanlar olarak ihtiya\u00e7 duyuluyor. Elektronik veri bankalar\u0131 ve ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 profesyonel bir bi\u00e7imde kullanabilmek, m\u00fcstakbel k\u00fct\u00fcphanecilerin e\u011fitimlerinin en \u00f6nemli unsurlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor art\u0131k. Bilgi y\u00f6neticisi olarak k\u00fct\u00fcphaneciler idari i\u015flerde ve \u00f6zel sekt\u00f6rde de yeni mesleki olanaklara sahipler.<\/p>\n
2008 y\u0131l\u0131nda Hamburg Uygulamal\u0131 Bilimler Y\u00fcksekokulu \u201cK\u00fct\u00fcphane ve Bilgi Y\u00f6netimi\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 107 mezunuyla yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, mezunlar\u0131n \u00e7o\u011funun k\u00fct\u00fcphanelerde de\u011fil, bili\u015fim teknolojisi \u015firketlerinde, medya ajanslar\u0131nda, bas\u0131n b\u00fcrolar\u0131nda, pazarlama b\u00f6l\u00fcmlerinde ya da \u015firketlerin bilgi servislerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131ndaki anketlere kat\u0131lanlar\u0131n neredeyse d\u00f6rtte biri ilk i\u015fini hen\u00fcz \u00f6\u011frencilikleri s\u0131ras\u0131nda yar\u0131 zamanl\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ya da staj yaparken bulmu\u015f. K\u00f6ln Meslek Y\u00fcksekokulu “K\u00fct\u00fcphanecilik\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden mezun olanlar\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n i\u015f hayat\u0131na at\u0131lmas\u0131 da benzer \u015fekilde kolay olmu\u015f. Ankete kat\u0131lanlar\u0131n \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131, sadece be\u015f i\u015f ba\u015fvurusunun ard\u0131ndan i\u015f bulduklar\u0131n\u0131 belirtirken, mezunlar\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn mezuniyetten alt\u0131 ay sonra sabit bir i\u015fi olmu\u015f.<\/p>\n
On milyon k\u00fct\u00fcphane kullan\u0131c\u0131s\u0131<\/strong> Bug\u00fcn toplumun hemen hemen her alan\u0131nda k\u00fct\u00fcphanecilerin uzmanl\u0131k bilgilerine ihtiya\u00e7 duyuluyor: Radyo ve televizyonlar\u0131n, yay\u0131nevlerinin ar\u015fivlerinde, mahkemelerde ve m\u00fczelerde, kliniklerde ve devlet dairelerinde \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fct\u00fcphanecilerin \u00e7o\u011fu zaman kitaplarla ilgisi yok art\u0131k. Medya ajanslar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fct\u00fcphaneciler t\u0131pk\u0131 borsa simsarlar\u0131 gibi b\u00fct\u00fcn g\u00fcn ekran ba\u015f\u0131ndalar. Bavyera K\u00fct\u00fcphane Okulu k\u00fct\u00fcphanecileri \u201cbilgi brokerlar\u0131\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n Meslek diplomas\u0131 yerine lisans ve y\u00fcksek lisans programlar\u0131<\/strong> \u00dcst d\u00fczey g\u00f6revlere ge\u00e7i\u015f<\/strong> Cornelia Vonhof, bu uygulaman\u0131n pratikte ancak k\u0131smen ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Y\u00fcksek lisans (master) mezunlar\u0131 iki y\u0131l daha fazla e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen, lisans (bachelor) e\u011fitimi mezunlar\u0131n\u0131n da kabul edildi\u011fi pozisyonlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u00fcksek lisans yapm\u0131\u015f olsalar da pratikte meslek ve y\u00f6neticilik tecr\u00fcbesine sahip de\u011filler: “Halk k\u00fct\u00fcphaneleri daha uzun e\u011fitim g\u00f6ren y\u00fcksek lisans (master) mezunlar\u0131n\u0131 kabul ediyorlar ama bu mezunlar\u0131n akademik k\u00fct\u00fcphanelerde uzman pozisyonunda \u00e7al\u0131\u015fabilme \u015fanslar\u0131 az.” G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe bak\u0131l\u0131rsa, akademik k\u00fct\u00fcphaneler k\u00fct\u00fcphanecilik e\u011fitimi de alm\u0131\u015f olan bilim uzmanlar\u0131n\u0131 tercih etmeye devam ediyor. Ayr\u0131ca, be\u015feri bilimler mezunlar\u0131ndan ziyade do\u011fa bilimciler reva\u00e7ta, \u00e7\u00fcnk\u00fc mezun olduktan sonra bir k\u00fct\u00fcphanede \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen fizik\u00e7i ya da jeolog say\u0131s\u0131 daha az.<\/p>\n Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u015fart de\u011fil<\/strong> \u00c7ok iyi bir performans g\u00f6sterildi\u011fi takdirde, meslek e\u011fitimini iki bu\u00e7uk y\u0131lda tamamlamak da m\u00fcmk\u00fcn; y\u00fcksekokul yeterlilik s\u0131nav\u0131n\u0131 vermi\u015f olanlarda (Abitur ya da Fachabitur) bu s\u00fcre iki y\u0131la d\u00fc\u015f\u00fcyor. En az be\u015f y\u0131l meslek tecr\u00fcbesine sahip olanlar ve a\u00e7\u0131k \u00f6\u011fretimle d\u0131\u015far\u0131dan s\u0131nava haz\u0131rlananlar da meslek diplomas\u0131na sahip olabilirler. Berlin Merkez ve Eyalet K\u00fct\u00fcphanesi\u2019nde e\u011fitim direkt\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6rev yapan Dorothea Klein\u2019\u0131n “medya ve bilgi hizmetleri uzman\u0131” (FaMI) e\u011fitimini \u00f6nemsemesinin nedeni, bu e\u011fitimde teori ve prati\u011fin i\u00e7 i\u00e7e olmas\u0131. Klein, “medya ve bilgi hizmeti uzman\u0131” (FaMI) olarak mezun olan pek \u00e7ok ki\u015finin meslek hayat\u0131na at\u0131lmak yerine y\u00fcksek\u00f6\u011fretime ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemi\u015f: Liseyi bitirir bitirmez \u00fcniversiteye gitmeyip \u00f6nce k\u00fclt\u00fcr sekt\u00f6r\u00fcnde bir meslek edinmek isteyen y\u00fcksekokul yeterlilik s\u0131nav\u0131n\u0131 vermi\u015f olanlar i\u00e7in ilgin\u00e7 bir se\u00e7enek bu.<\/p>\n Michael Bienert
\nK\u00fct\u00fcphanecilik mezunlar\u0131na y\u00f6nelik talebin istikrarl\u0131 olmas\u0131n\u0131n bir nedeni de Almanya\u2019daki k\u00fct\u00fcphane a\u011f\u0131n\u0131n son derece yo\u011fun olmas\u0131: 2009 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan son istatistiklere g\u00f6re, \u00fclkede toplam 10.855 merkez ve \u015fubeyle birlikte 8404 kamu k\u00fct\u00fcphanesi ve 246 akademik k\u00fct\u00fcphane faaliyet g\u00f6steriyor. 10 milyon aktif k\u00fct\u00fcphane kullan\u0131c\u0131s\u0131na hizmet veren kadro say\u0131s\u0131 ise 23.230. Bu istatistik, \u015firketlerin profesyonel bir bi\u00e7imde y\u00f6netilen k\u00fct\u00fcphane ve ar\u015fivlerini kapsam\u0131yor.<\/p>\n
\nM\u00fcnih\u2019teki K\u00fct\u00fcphane Okulu \u201ck\u00fct\u00fcphane asistanlar\u0131\u201d ve \u201cuzman k\u00fct\u00fcphaneciler\u201d yeti\u015ftirmeye devam etse de, bir s\u00fcre sonra Bavyera\u2019da da bildik akademik unvanlar\u0131n yerini lisans (bachelor) ve y\u00fcksek lisans (master) programlar\u0131 alacak. Almanya\u2019daki \u00fcniversiteler ve meslek y\u00fcksekokullar\u0131 mezuniyet sistemini son birka\u00e7 y\u0131lda Avrupa\u2019n\u0131n e\u011fitim normlar\u0131yla uyumlu hale getirdiler. Federal \u00c7al\u0131\u015fma Kurumu k\u00fct\u00fcphaneciler i\u00e7in her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 1000 i\u015f duyurusunda bulunuyor. Lisans (bachelor) programlar\u0131ndaki \u00f6\u011frencilerin i\u015f piyasas\u0131na nas\u0131l girdi\u011fi konusunda kurumun da hen\u00fcz \u00e7ok net bir fikri yok. 2004\u2019ten bu yana lisans e\u011fitimi (bachelor) veren Stuttgart\u2019taki Medya Y\u00fcksekokulu\u2019nda profes\u00f6r olarak g\u00f6rev yapan Cornelia Vonhof, olumlu sonu\u00e7lar ald\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor: Lisans (bachelor) program\u0131ndan mezun olanlar, meslek diplomas\u0131 sahibi uzman k\u00fct\u00fcphanecilerle ayn\u0131 olanaklara sahipler; hatta baz\u0131lar\u0131na, \u00f6\u011frenimlerini tamamlamalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fct\u00fcphanelerde y\u00f6neticilik bile teklif ediliyor.<\/p>\n
\nStajla birlikte alt\u0131 ila sekiz s\u00f6mestr s\u00fcren bir lisans (bachelor) program\u0131na kaydolabilmek i\u00e7in y\u00fcksekokul yeterlilik s\u0131nav\u0131n\u0131 (Abitur ya da Fachabitur) vermek gerekiyor. Bunu izleyen y\u00fcksek lisans (master) e\u011fitimi genellikle d\u00f6rt s\u00f6mestr s\u00fcr\u00fcyor. Akademik k\u00fct\u00fcphaneci ya da kamu hizmetinde y\u00f6netici olarak kariyer yapmak isteyen \u00f6\u011frencilere daha uzun yolu se\u00e7meleri \u00f6neriliyor. \u015eimdiye dek \u015f\u00f6yle bir uygulama ge\u00e7erliydi: Herhangi bir dalda lisans, y\u00fcksek lisans ya da doktora yapm\u0131\u015f y\u00fcksek\u00f6\u011fretim mezunlar\u0131n\u0131n “\u00fcst d\u00fczey g\u00f6revlerde” \u00e7al\u0131\u015fabilmeleri i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir k\u00fct\u00fcphanede iki y\u0131l staj yapm\u0131\u015f olmalar\u0131 gerekiyordu. Stajyerlik s\u00fcresinin bitiminden sonra uzman k\u00fct\u00fcphaneci olarak bir k\u00fct\u00fcphanenin belirli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn sorumlulu\u011funu ya da idari g\u00f6revleri \u00fcstleniyorlard\u0131. Bundan sonra “\u00fcst d\u00fczey g\u00f6revlerde” \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in y\u00fcksek lisans (master) derecesi yeterli olacak.<\/p>\n
\nAlmanya\u2019da y\u00fcksek\u00f6\u011fretim g\u00f6rmeyenler de k\u00fct\u00fcphaneci olabilir \u2013 ama bu durumda mesleki kariyer yapma olanaklar\u0131 \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131. “Medya ve bilgi hizmetleri uzman\u0131”n\u0131n (FaMI) i\u015f tan\u0131m\u0131 “ar\u015fiv”, “k\u00fct\u00fcphane”, “enformasyon ve dok\u00fcmantasyon”, “t\u0131bbi dok\u00fcmantasyon” ve “g\u00f6rsel ajans” gibi uzmanl\u0131k alanlar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. \u00d6\u011frencilerin \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k e\u011fitimin ba\u015f\u0131nda bu alanlardan birini se\u00e7meleri gerekiyor. Genellikle e\u011fitime kabul edilmenin ko\u015fulu orta dereceli bir okuldan (Realschule) mezun olmak. E\u011fitiminin \u00fc\u00e7te ikisi bir i\u015fletmede \u2013bir k\u00fct\u00fcphane, ar\u015fiv ya da dok\u00fcmantasyon merkezinde\u2013 \u00fc\u00e7te biri ise bir meslek okulunda ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor.<\/p>\n
\nBerlin\u2019de k\u00fclt\u00fcr muhabiri ve yazar olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.
\n\u00c7eviri: Zehra Aksu Y\u0131lmazer
\nCopyright: Goethe-Institute. V., Online-Redaktion
\n\u015eubat 2011<\/p>\n